mały|Grób Władysława Lama i Anny Fiszer na cmentarzu Srebrzysko Władysław Lam (ur. 29 sierpnia 1893 w Konjicu, zm. 1 stycznia 1984 w Gdańsku) – polski malarz, grafik i krytyk sztuki.
Życiorys Urodził się w bośniackim Konjicu, w rodzinie Romualda (zm. 1924), inżyniera geodety i urzędnika katastralnego, i Olgi z domu Jarosiewicz. Młodszy brat Bolesława i Mieczysława. Od 1904 uczęszczał do gimnazjum w Sarajewie, razem z Ivo Andriciem. Maturę zdał w 1912 w Tuzli. O tym okresie życia pisał w wydanej w 1973 po polsku książce „Miasteczko nad Neretvą”. Już w dzieciństwie zauważono u niego talent malarski. Po przyjeździe w 1912 do Krakowa rozpoczął studia w Akademii Sztuk Pięknych u prof. Teodora Axentowicza. W 1914 został zmobilizowany do armii austriackiej. Po przebytej chorobie na terenie Węgier kontynuował jako wojskowy studia malarskie u Axentowicza, a w latach 1916–1917 w pracowni Józefa Mehoffera. W 1918 obronił dyplom i rozpoczął pracę zawodową.
Pracował jako nauczyciel gimnastyki w Gimnazjum Kupieckim w Łodzi, następnie uczył rysunku w modlińskim Korpusie Kadetów nr 2. Później podjął pracę pedagogiczną w Wągrowcu. W 1922 przeniósł się do Poznania, gdzie kontynuował działalność pedagogiczną. Uczył w Seminarium Nauczycielskim i gimnazjach, m.in. w Gimnazjum im. Adama Mickiewicza. W 1925 dzięki stypendium Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego wyjechał do Francji, przebywał w Paryżu i podróżował po południowej Francji, gdzie malował widoki architektoniczne i pejzaże. Był członkiem i sekretarzem ugrupowań „Świt” i „Plastyka”, do jego zadań należała m.in. organizacja wystaw. W 1929 ponownie wyjechał do Francji. W 1930 jako współorganizator Grupy Artystów Malarzy „Awangarda” brał udział w jej pierwszej wystawie w Krakowie, związał się też z Krakowskim Cechem Artystów Plastyków „Jednoróg”. W 1932 wstąpił do ugrupowania Nowa Generacja i od 1934 zamieszkał we Lwowie. Tworzył kompozycje figuralne, portrety, widoki architektoniczne i pejzaże. W latach 1934–1939 był kierownikiem Katedry Rysunków Odręcznych i Figuralnych na Politechnice Lwowskiej, równocześnie otrzymał tytuł zastępcy profesora. W 1936 powierzono Lamowi kierownictwo Rysunkowym Ogniskiem Wakacyjnym w Kamieńcu Podolskim, w którym na letnich kursach kształcili się nauczyciele rysunków z całego kraju.
Po zajęciu Lwowa przez okupantów Władysława Lama obowiązywał zakaz wykonywania zawodu wykładowcy.
W 1945 dzięki wstawiennictwu prof. Stanisława Łukasiewicza po wysiedleniu ze Lwowa przybył do Gdańska i wszedł w skład grupy organizującej Wydział Architektury na Politechnice Gdańskiej. Przez pewien czas pełnił obowiązki dziekana. Jego zadaniem była organizacja Katedry Rysunku i Rzeźby. Był twórcą związku malarzy i rzeźbiarzy, który zorganizował I wystawę malarstwa na Politechnice Gdańskiej. W 1948 został mianowany profesorem nadzwyczajnym rysunku, rzeźby i malarstwa na Wydziale Architektury PG. Wykładał równolegle w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych w Sopocie.
Mimo przejścia na emeryturę kontynuował pracę pedagogiczną oraz malował m.in. od 1956 eksperymentował z abstrakcją aluzyjną.
Do działalności Władysława Lama należy zaliczyć krytykę sztuki, był autorem i współautorem wielu książek, felietonów i rozpraw w czasopismach, jego komentarze umieszczano w katalogach wystawowych. Po 1945 podróżował po Europie, zapraszano go do Włoch (1957), Jugosławii (1958), Francji (1968), Szwajcarii i RFN. Przez cały okres powojenny tworzył, uczestniczył w wielu wystawach w kraju i zagranicą. Był również twórcą litografii i drzeworytów, wypracował własną technikę tworzenia monorytu.
Od 1922 był mężem Kazimiery z domu Ludkiewicz (1893–1955), ojciec Wiesławy (ur. 1923), aktorki. Po raz drugi ożenił się w 1950 z Anną Fiszer z domu Ciecierską (1909–2002), malarką, projektantką tkanin.
Zmarł w wieku 90 lat w Gdańsku, pochowany na cmentarzu Srebrzysko (rejon IX, kwatera TAR I WOJ-125).
Twórczość Malarstwo (wybrane) Dziewczyna z lalką Chłopiec. Apasz Portret matki Sen Stary most w Mostarze Budowa z klocków Krajobraz z Oliwy Pejzaż południowy Koszyczek Baranek Stary mur Wizja miasta
Literatura Rozważania o sztuce (1927) Podstawy wiedzy rysunkowej (1929) Malarstwo i jego zasady Malarstwo na przestrzeni stuleci Światła i cienie Twórczość przejawem instynktu życia Problemy wychowania plastycznego Rysunek i malarstwo Sztuka dziecka i jego naturalny rozwój Malarstwo Jak posiąść wiedzę malarską Miasteczko nad Neretvą
Ordery i odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1978) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1964) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1963)Władysław Lam. Malarstwo styczeń - luty 1970 ZPAP, Zachęta Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, Warszawa 1970.
Nagrody i wyróżnienia
Wielki Srebrny Medal w Dziale Sztuki na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu (1929) Wyróżnienie Ogólnopolskiego Konkursu Grafiki Marynistycznej w Sopocie (1961) Doroczna Nagroda dla Plastyków Wybrzeża (1963) Nagroda Przewodniczącego Prezydium WRN w Gdańsku za twórczość w dziedzinie plastyki (1964) Doroczna Nagroda Wojewody Gdańskiego za osiągnięcia twórcze (1966)
Upamiętnienie 21 maja 2021 odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy, na kamienicy przy ulicy Podhalańskiej 16 w Oliwie, upamiętniającej Władysława Lama, Annę Fiszer i Kazimierza Śramkiewicza. W uroczystości wzięła udział Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz.
Przypisy
Linki zewnętrzne Bogusław Maziak, Naukowcy Politechniki Lwowskiej siłą napędową odbudowy i rozwoju polskiej Politechniki w Gdańsku od 1945 r. Wspomnienia ArtInfo, Lam Władysław
Trójmiasto.pl, Władysław Lam – wystawa
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Konjicu Kategoria:Malarze związani z Gdańskiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Kategoria:Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polacy w Bośni i Hercegowinie Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Lwowskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Gdańskiej Kategoria:Zmarli w 1984