Roman Bańkowski

Roman Henryk Bańkowski h. Ostoja (ur. 1932 w Rzeszowie, zm. 14 października 2004 w Sanoku) – polski pracownik łączności, poeta, publicysta, działacz kulturalny i społeczny.

Życiorys Roman Henryk Bańkowski był wnukiem por. Józefa Bańkowskiego, oficera huzarów węgierskichW 1928 porucznikiem Wojska Polskiego w stanie spoczynku był Józef Bańkowski, ur. 26 listopada 1878, zamieszkujący wówczas w (dosł.) Chełmnie w województwie lubelskim, zob. . Urodził się w 1932 w Rzeszowie, gdzie zamieszkiwał podczas służby swojego ojca Włodzimierza, żołnierza Wojska Polskiego (według różnych relacji chorążego lub zawodowego oficera). Po przeniesieniu służbowym ojca zamieszkiwał kilka lat w Kaliszu, a po jego śmierci, od 1937 dorastał w Sanoku, do 1939 przebywając w środowisku oficerów Korpusu Ochrony Pogranicza. Jego matką była Aniela (zm. 1968). Legitymował się herbem Ostoja.

W Sanoku podczas II wojny światowej w okresie okupacji niemieckiej uczęszczał od 1940 do 1944 do szkoły powszechnej kończąc cztery klasy. Zamieszkiwał w kamienicy rodziny Marii (z domu Bańkowskiej, siostry jego matki) i Franciszka Lurskich przy ówczesnej ulicy Królewskiej (późniejsza ulica Romualda Traugutta); w domu ukrywali się tymczasowo konspiratorzy i uciekinierzy, m.in. Antoni Żubryd.

Po zakończeniu wojny od 1945 uczęszczał do I Państwowej Szkoły Męskiej Stopnia Podstawowego i Licealnego, w której zdał maturę w 1951 (w jego klasie był Edward Warchoł). Podczas nauki gimnazjalnej Roman Bańkowski, wraz z innymi uczniami, 24 maja 1946 był przymusowym świadkiem publicznej egzekucji dwóch żołnierzy Samodzielnego Batalionu Operacyjnego NSZ „Zuch” kpt. Antoniego Żubryda, dokonanej na stadionie piłkarskim „Wierchy” w Sanoku, co po latach opisał w swoich wspomnieniachRelacja Romana Bańkowskiego nagrana 16 VII 2004 r. w Sanoku (w zbiorach Andrzeja Romaniaka, cyt. za: Publiczne egzekucje w Sanoku - maj - czerwiec 1946 r., 2005, s. 9. Był powołany do organizacji „Służba Polsce”, w 1950 do 2. Brygady, w 1951 do 21. Brygady.

Zaocznie studiował rolnictwo i prawo na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Zawodowo pracował jako urzędnik na poczcie w dziedzinie łączności przez ponad 40 lat. Był także ratownikiem górskim Grupy Bieszczadzkiej GOPR z siedzibą w Sanoku.

W młodości pisał wiersze dla siebie. Jako poeta zadebiutował pierwotnie w 1968. Później publikował swoje utworzy prozatorskie. Opublikował Wspomnienia junaka Służby Polsce w czasopiśmie „Płomienie” oraz wspomnienia z działalności w Lidze Obrony Kraju wydane w „Żołnierzu Wolności”. Powrócił do aktywnego tworzenia i publikowania poezji w latach 80. po przekroczeniu 50. roku życia. Wówczas publikował wiersze w tygodniku „Rzeczywistość”, później związał się z Klubem Literackim „Pod Drabiną” w Rzeszowie, jego twórczość ukazywała się także w tygodniku „Widnokrąg”, w czasopiśmie „Twórczość Robotników”. Jego pierwszy tomik poezji ukazał się w 1987. W 1985, wraz z innym sanockim poetą Ryszardem Kulmanem, założył oddział Robotniczego Stowarzyszenia Twórców Kultury w Sanoku, którego był zastępcą przewodniczącego, a w marcu 1988 przewodniczącym (RSTK liczył w latach 80. od ponad 200 do ok. 150 członków). Był założycielem i animatorem Klubu Literackiego „Połoniny” przy RSTK w Sanoku i publikował na łamach jego I i II Almanachu. Przez innych działaczy RSTK był określanym mianem poety Sanoka z racji opiewania w swojej poezji miejsc i ludzi tego miasta.

Publikował poezję (m.in. w kwartalniku „Twórczość Ludowa”), artykuły prasowe: reportaże i felietony (w czasopismach „Nowiny”, „Łączność”, „Rzeczywistość”, „Żołnierz Polski”, „Żołnierz Wolności”), wywiady i publicystykę oraz wspomnienia. Amatorsko zajmował się także malarstwem i fotografią. W 2000 został stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia podczas ogólnopolskich i regionalnych konkursów poetyckich i pamiętnikarskich. Należał do Związku Literatów Polskich i Stowarzyszenia Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej.

W swoich wierszach zaznaczał zamiłowanie do przyrody, a także podkreślał swoją wiarę. W tomiku poezji pt. Byli wśród nas – inni wierszami upamiętnił osoby związane z Sanokiem, wśród których byli: Jakub Kolano, Wilhelm Szuster, Paweł Laxa, Naftuli Szeiner, Samuel Herzig, por. Józef Bańkowski, Franciszek Wanic, Alfons Szczurowski, Jan Świerzowicz, franciszkańscy bracia zakonni z sanockiego klasztoru br. Zeno Serafin Poliński i br. Celestyn Skóra, a także ludność żydowską, Żydowską Organizację Bojową, getto w Sanoku. W publikacji pt. Wywiady i opowieści bohaterami rozmów Romana Bańkowskiego byli: Jan Świtalski, Włodzimierz Marczak, Władysław Wiśniowski, Stanisław Niedźwiedzki, Józef Bogaczewicz, Maria Lurska, Edward Warchoł, Jan Kazana, Adam Dembicki (syn Adama Dembickiego von Wrocień), Franciszek Oberc, Franciszek Lurski, ks. Antoni Szypuła, Adam Dorożyński.

Bezskutecznie ubiegał się o mandat Rady Miasta Sanoka kandydując w wyborach samorządowych: w 1990 z ramienia RSTK, w 1994 startując jako literat z listy Niezależnego Komitetu Wyborczego oraz w 1998 z listy Akcji Wyborczej Solidarność.

Miał synów Artura i Roberta.

Zmarł 14 października 2004 w szpitalu w Sanoku, pochowany 18 października 2004 na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku (sektor 6, dzielnica 1-12-4).

Twórczość Tomiki poezji Zimne światło (1987) Granica milczenia (1988) Pęknięty horyzont (1989) Na skraju zdarzeń (1990) Dziadek (arkusz poetycki) Spadające gwiazdy (1990) Bliskie i dalekie (1991) Białe i czarne Gdzie połonin serce bije (1996) Bieszczadzkie echa (1997) Minęły czasy – minęli ludzie – pozostała pamięć (1997) Rozmowy z Panem (1998) Z życia wzięte (1998) Rozmyślania (1999) Wybór wierszy swawolnych (2000) Byli wśród nas – inni (2000) Inne Wspomnienia junaka Służby Polsce (1984) Wspomnienia z działalności w Lidze Obrony Kraju Almanach (publikacja cykliczna RSTK w Sanoku) Wspomnienia (2000) Wywiady i opowieści (2000) Barwy życia. Wiersze, opowiadania, kroniki rodzinne (2000) Jesteśmy. Małe formy literackie. 2 (2002) Jesteśmy. Małe formy literackie. 3 (2003) Jesteśmy. Małe formy literackie. 4 (2004)

thumb|240px|Grobowiec rodziny Bańkowskich na cmentarzu Centralnym w Sanoku Odznaczenia i wyróżnienia Ordery i odznaczenia Srebrny Krzyż Zasługi (28 czerwca 2002, „za zasługi dla rozwoju kultury, za działalność społeczną”). Odznaka „Zasłużony Pracownik Łączności” Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Odznaka „Zasłużony Działacz Ligi Obrony Kraju” Odznaka „Zasłużony dla Sanoka” Odznaka „Zasłużony dla województwa krośnieńskiego” Złota Odznaka Honorowa Związku Zawodowego Pracowników Łączności

Nagrody i wyróżnienia Wyróżnienie w konkursie na wspomnienia działacza kulturalnego, zorganizowanego przez Towarzystwo Przyjaciół Pamiętnikarstwa, Wojewódzką Komisję Związków Zawodowych (WKZZ) i redakcję miesięcznika „Profile” (1971) Wyróżnienie w konkursie pt. Moja rzecz – polska rzecz, ogłoszonym przez „Tygodnik Kulturalny” List gratulacyjny od wojewody krośnieńskiego z okazji jubileuszu 30-lecia oddziału rzeszowskiego Związku Literatów Polskich (1997) Wyróżnienie podczas XVII Ogólnopolskiego Konkursu Jednego Wiersza o Laur Tarnowskiej Starówki (2001) Druga nagroda w konkursie zorganizowanym przez Charytatywne Stowarzyszenie Niesienia Pomocy Chorym „Misericordia” w Lublinie (2002) Nagroda Miasta Sanoka za rok 2002 w dziedzinie literatury (2003) Dyplom uznania i nominacja wydawnicza II stopnia Krajowego Centrum Kultury Niewidomych w Kielcach (2003)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku (1945–1973) Kategoria:Członkowie Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego Kategoria:Członkowie Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (III Rzeczpospolita) Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Sanoka Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzeszowie Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużony dla Sanoka” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużony Działacz LOK” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Pracownik Łączności” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ostojowie Kategoria:Pisarze związani z Sanokiem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Kategoria:Polscy działacze kulturalni Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 2004