Tobias Jonathan Ansell Wolff (ur. 19 czerwca 1945 w Birmingham, Alabama) – amerykański pisarz, autor powieści, opowiadań oraz dwóch książek wspomnieniowych.

Urodził się w Alabamie, jako syn Arthura Samuelsa Wolffa i Rosemary Loftus WolffFrancine Prose, The Wolff Brothers, „The New York Times”, 5 lutego 1989.. Jego starszym bratem jest pisarz . Chociaż liczne źródła – w tym Britannica – podają, że Arthur Wolff był inżynierem lotnictwa, w rzeczywistości nie ukończył żadnych studiów, a intratne posady w fabrykach samolotów zawdzięczał urokowi osobistemu i sfałszowanym referencjom.

Po rozstaniu rodziców w 1950 r. Tobias wychowywał się przy matce, najpierw na Florydzie, później na zachodzie Stanów Zjednoczonych, między innymi w Seattle i w przemysłowej osadzie w stanie Waszyngton. Rosemary Wolff ponownie wyszła za mąż, za mężczyznę, który okazał się brutalnym despotą. Dzieciństwo we władzy ojczyma Wolff opisał w książce Chłopięce lata (1989; wyd. pol. 1999).

Mając piętnaście lat, Wolff dostał się – dzięki sfałszowanemu świadectwu i podrobionym listom polecającym od nauczycieli – do elitarnej szkoły The Hill w Pensylwanii, skąd został później wyrzucony za złe stopnie z matematykiGłodne uszy drapieżnika. Z Tobiasem Wolffem rozmawia Krzysztof Umiński, „Książki. Magazyn do Czytania” 2025, nr 2, s. 47-48.. Po relegacji ze szkoły przez krótki czas był majtkiem na statkuTobias Wolff, In Pharaoh's Army: Memories of the Lost War, Knopf, New York 1994 (rozdział Command Presence)., a następnie zaciągnął się do wojska, w którym przesłużył cztery lata, z czego rok (1967–1968) w Wietnamie. Doświadczenia tamtych lat przedstawił w swojej drugiej książce wspomnieniowej, In Pharaoh's Army: Memories of the Lost War (1994).

Po powrocie z Wietnamu zdał egzaminy na Uniwersytet Oksfordzki, gdzie z wyróżnieniem ukończył studia anglistyczne (licencjat w 1972, magisterium w 1975). Wróciwszy z Anglii do Stanów Zjednoczonych, pracował między innymi jako reporter w „The Washington Post”, kelner w hotelu i nauczyciel w liceumGłodne uszy drapieżnika. Z Tobiasem Wolffem rozmawia Krzysztof Umiński, „Książki. Magazyn do Czytania” 2025, nr 2, s. 49.; był też pracownikiem ochrony w Agencji PinkertonaTobias Wolff, Preface w: In the Garden of the North American Martyrs : with a new preface from the author, Ecco, New York 2015, s. xi. .

W 1975 r. otrzymał stypendium na Uniwersytecie Stanforda, dzięki któremu ukończył studia podyplomowe z creative writinghttps://profiles.stanford.edu/tobias-wolff. Od połowy lat 70. XX w. prowadził zajęcia na Uniwersytecie Stanforda (1976–1978; ponownie od 1997), Arizona State University (1978–1980), Syracuse University (1980–1997)https://cap.stanford.edu/profiles/viewCV?facultyId=54077&name=Tobias_Wolff. W Syracuse jego studentami byli między innymi Dan Chaon, Jay McInerney, Claire Messud, Tom Perrotta, George Saunders i Alice Sebold. Saunders i Sebold opisali go później w swoich wspomnieniachGeorge Saunders, Kąpiel w stawie podczas deszczu, przeł. Krzysztof Umiński, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022, s. 489-490.Alice Sebold, Szczęściara, przeł. Małgorzata Grabowska, Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2004..

W 1978 r., przebywając na rezydencji literackiej w Plainfield w stanie Vermont, poznał Raymonda Carvera, a nieco później, za jego pośrednictwem, Richarda Forda. Carver opisał przyjaźń z Fordem i Wolffem w jednym ze swoich ostatnich tekstów, zatytułowanym Friendship, a Wolff poświęcił Carverowi esej Raymond Carver Had His Cake and Ate It Too, zamieszczony w "Esquire" miesiąc po śmierci Carvera.

Ekranizacja Na podstawie Chłopięcych lat powstał film This Boy's Life (pol. tyt. Chłopięcy świat) w reżyserii Michaela Caton-Jonesa. Wolffa zagrał Leonardo DiCaprio, jego matkę Ellen Barkin, a ojczyma Robert de Niro.

Bibliografia Powieści Ugly Rumours (1975) The Barracks Thief (1984, minipowieść, pierwodruk w piśmie „Granta” w numerze Dirty Realism) Old School (2003)

Zbiory opowiadań In the Garden of the North American Martyrs (1981; wydanie brytyjskie pod tytułem Hunters in the Snow) Back in the World (1985) The Night in Question (1997) Our Story Begins: New and Selected Stories (2008)

Redaktor Matters of Life and Death: New American Stories (1983, autor wyboru i przedmowy) A Doctor's Visit: The Short Stories of Anton Chekhov (1988, autor wyboru i przedmowy) Best American Short Stories (1994) The Vintage Book of Contemporary American Short Stories (1994; w Wielkiej Brytanii antologia ukazała się jako The Picador Book of Contemporary American Short Stories) The Hemingway Stories (2021, autor wyboru i przedmowy)

Non-fiction This Boy's Life: A Memoir (1989). In Pharaoh's Army. Memories of the Lost War (1994).

Przekłady na język polski

Chłopięce lata, przełożył Jacek Spólny, Zysk i S-ka, Poznań 1999. W armii faraona. Wspomnienia z przegranej wojny [fragment], przełożył Krzysztof Umiński, „Literatura na Świecie” 2024, nr 5/6, s. 5-42. Opowiadania: Kula w mózg, Ten drugi Miller, Lewiatan, Siostra, przełożyli Jagoda Dolińska i Krzysztof Umiński, „Literatura na Świecie” 2024, nr 5/6, s. 55-93. Oto początek naszej historii, przełożył Krzysztof Umiński, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2025. Stara szkoła, przełożył Krzysztof Umiński, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2026.

Nagrody i wyróżnienia

O. Henry Award (1980, 1981, 1985) PEN / Faulkner Award (1985, za The Barracks Thief) Los Angeles Times Book Award (1989, za This Boy's Life) The REA Award for Short Story (1989) National Book Award (1994, finalista, za In Pharaoh's Army) National Book Critics Circle Award (2003, finalista, za Old School) Los Angeles Times Book Award (2004, finalista, za Old School) PEN / Faulkner Award (2004, finalista, za Old School) PEN / Malamud Award (2006) The Story Prize (2008, za Our Story Begins) National Medal of Arts (2015, przyznany przez Baracka Obamę) Hadada Award (2024, przyznawana przez redakcję „The Paris Review” za całokształt twórczości literackiej) F. Scott Fitzgerald Award for Achievement in American Literature (2026)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Jack Livings (jesień 2004). "Tobias Wolff, The Art of Fiction No. 183". The Paris Review. (zdjęcie)

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Stanforda

Kategoria:Amerykańscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Amerykańscy prozaicy XX wieku Kategoria:Amerykańscy prozaicy XXI wieku Kategoria:Amerykańscy redaktorzy Kategoria:Laureaci PEN/Faulkner Award Kategoria:Laureaci PEN/Malamud Award Kategoria:Nauczyciele akademiccy Arizona State University Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Stanforda Kategoria:Odznaczeni National Medal of Arts Kategoria:Pisarze minimalistyczni Kategoria:Prozaicy anglojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1945