thumb|Koszary KOP w Rutce-Tartak. thumb|Kapitan Józef Bańczak - oficer 14 pp w latach 1923-1930 i 1933-1935, dowódca kompanii KOP „Wiżajny” na przełomie lat 1935/1936.Kompania graniczna KOP „Wiżajny” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych nr 1099 ze stycznia 1926, w trzecim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, sformowano 23 batalion graniczny , a w jego składzie 1 kompanię graniczną KOP „Wiżajny”. W listopadzie 1936 kompania etatowo liczyła 2 oficerów, 8 podoficerów, 4 nadterminowych i 64 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .

W 1937 1 kompania graniczna KOP „Wiżajny” podlegała dowódcy batalionu KOP „Sejny”. Później dowództwo kompanii przesunięto do Rutki-Tartak.

Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.

1 kompania graniczna „Wiżajny” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 40 kilometrów 300 metrów.

Wydarzenia: 21 września 1928 zasadzka pododcinka Wiżajny usiłowała zatrzymać trzech przemytników. Na wezwanie patrolu przemytnicy nie zatrzymali się. Patrol otworzył ogień. Ranny w nogę został Andrzej Zawadzki. Przemytnika odstawiono do szpitala w Suwałkach, a przemyt do Urzędu Celnego w Filipowie

Sąsiednie kompanie graniczne: kompania graniczna KOP „Filipów” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Hołny Wolmera” – 1928 i 1929 kompania graniczna KOP „Filipów” ⇔ 4 kompania graniczna KOP „Puńsk” – 1932, 1934 i 1938

Struktura organizacyjna

+Struktura organizacyjna kompanii granicznej KOP „Wiżajny”Lata1928 – 19291932W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993, odnoszą się do stanu sprzed 1937 → . Wymienił następujące strażnice: „Grzybina”, „Sudawskie”, „Wingrasze”, „Kupowo” → 1934 – 1938 i 1939Strażnicestrażnica KOP „Grzybina”strażnica KOP „Grzybina”strażnica KOP „Burniszki”strażnica KOP „Sudawskie”strażnica KOP „Sudawskie”strażnica KOP „Sudawskie”strażnica KOP „Wingrany”strażnica KOP „Wingrany”strażnica KOP „Wingrany”strażnica KOP „Kupowo”strażnica KOP „Kupowo”strażnica KOP „Kupowostrażnica KOP „Gromadziszki”Innepluton odwodowy

Dowódcy kompanii kpt. Babiński (był w 1930Rozkaz tajny nr 2/30 dowódcy brygady z 17 I 1930) kpt. Franciszek Mach (był w 1935) kpt. Józef BańczakKpt. piech. Józef Bańczak - urodzony 14.01.1898 r. w Porażu (gmina Zagórz), syn Jana. Porucznik z dniem 01.06.1920 r., awansowany do stopnia kapitana z dniem 01.01.1934 r. Oficer 14 pułku piechoty, Batalionu Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 7 w Śremie, Szkoły Podoficerów Piechoty dla Małoletnich Nr 2 i ponownie (od 1933) 14 pułku piechoty. W listopadzie 1935 r. przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza. Dowodził kompanią graniczną KOP „Wiżajny” na przełomie lat 1935/36. Zmarł w Toruniu w dniu 21.02.1936 r. i spoczął na włocławskim cmentarzu komunalnym (opracowano na podstawie Roczników Oficerskich 1923, 1924, 1928, 1932; List Starszeństwa Oficerów Piechoty 1930, 1933, 1935; Dzienników Personalnych Ministerstwa Spraw Wojskowych; dokumentów przechowywanych w szczecińskim Archiwum Straży Granicznej oraz książki Zdzisława Ciesielskiego - „Dzieje 14 Pułku Piechoty w latach 1918-1939", Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008). (XI 1935 - II 1936) kpt. Eugeniusz Ratyński kpt. Michał ŚwitalskiŚwitalski Maria Michał Jan (ur. 1900), kpt. piech., w KOP od 1935. Do mobilizacji dca 1 kompanii granicznej „Rutka Tartak”. We wrześniu 1939 w odtworzonym baonie KOP „Sejny" na dotychczas zajmowanym stanowisku. Internowany na Litwie. W XI 1939 uciekł z obozu na Suwalszczyznę. Zorganizował „Legion Niemeński”. W ZWZ-AK początkowo pełni funkcję komendanta Suwalskiego Obwodu AK. W 1941 przeniesiony do Białostockiego Okręgu AK. Pozostawał w konspiracji do 1947. → (był 20 II 1937 – IX 1939)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/217.)

Wiżajny Kategoria:Wiżajny Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-litewskiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Sejny” Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1926 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939