thumb|Wejście do laboratorium Katedry Chemii Analitycznej thumb|Laboratorium studenckie, oryginalny wystrój z 1904 r. thumb|Laboratorium Katedry Chemii Analitycznej thumb|Drewniany wyciąg z 1904 roku w laboratorium Katedry Chemii Analitycznej Politechniki Gdańskiej thumb|Rozporządzenie Ministra Oświaty z dn. 16 marca 1946 (Nr IV-2035/46), z mocą obowiązywania od 1 października 1945, w sprawie utworzenia katedr na Politechnice Gdańskiej. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Oświaty nr 4, 1946, s. 145–146. Katedra Chemii Analitycznej – jednostka organizacyjna Politechniki Gdańskiej (Wydział Chemiczny), prowadząca działalność naukową i dydaktyczną na obszarze obejmującym dyscypliny: chemia analityczna, analityka chemiczna, ilościowa mikroanaliza organiczna, analiza i monitoring zanieczyszczeń środowiska, chromatografia gazowa, chromatografia cieczowa, analiza śladów.
Lokalizacja Katedra Chemii Analitycznej Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej mieści się w budynku Stara Chemia, który obecnie oznaczony jest numerem 6 w kampusie Politechniki Gdańskiej. Kompleks pierwszych zabudowań Politechniki obejmował Gmach Główny, Wydział Chemiczny, Wydział Elektryczny oraz Laboratorium Technologii Maszyn. Otwarcie i pierwsza inauguracja dla czterech wydziałów (okrętowego, budownictwa, mechaniczno-elektrycznego i chemicznego) odbyły się 6 października 1904 roku.
Historia Okres 1904-1945 Techniki analityczne towarzyszą nierozłącznie pracy chemików, toteż stosowane były od początku istnienia Wydziału Chemicznego, który powołany został wraz z utworzeniem w 1904 roku Politechniki (jako Królewskiej Pruskiej Wyższej Szkoły Technicznej, ). Do 1918 roku Politechnika funkcjonowała jako pruska uczelnia, podporządkowana władzom w Berlinie (Kӧnigliche Technische Hochschule Danzig – 1904-1918).
Po I wojnie światowej uczelnia przyjęła nazwę Technische Hochschule zu Danzig – 1918-1921, a później Technische Hochschule der Freien Stadt Danzig 1921-1939, ale już wśród Polaków funkcjonowała nazwa Politechnika Gdańska. Obok studentów narodowości niemieckiej na uczelni studiowała znaczna grupa Polaków (od 14 do 36% ogółu studentów Politechniki) oraz Łotysze, Ukraińcy, Litwini i inni. W latach 1941–1945 uczelnia funkcjonowała jako wyższa szkoła rządowa Reichshochschule.
Okres 1945-1969 Po II wojnie światowej, dekretem Rządu Tymczasowego z dnia 24 maja 1945 roku o przekształceniu Politechniki Gdańskiej w polską państwową szkołę akademicką, Politechnika w Gdańsku z okresu Wolnego Miasta Gdańska, a wraz z nią jej jednostki zostały przejęte i weszły w skład powojennej Politechniki Gdańskiej z zachowaniem uprawnień i zobowiązań.
W latach 1945–1969 podstawowymi jednostkami organizacyjnymi Wydziału Chemicznego były katedry, które mogły mieć w swej strukturze wewnętrznej zakłady. Wśród szesnastu katedr była Katedra i Zakład Analizy Technicznej i Towaroznawstwa utworzona w roku 1948, której działalność naukowa i dydaktyczna w części obejmowała również zagadnienia związane z chemią analityczną. Jej kierownikiem był ceniony i lubiany, zwłaszcza przez studentów, prof. Tadeusz Pompowski, absolwent Politechniki Lwowskiej. Swoją przygodę z Politechniką Gdańską rozpoczął w 1945 roku, był jednym z pionierów, którzy tworzyli Wydział Chemiczny. Dzięki doświadczeniu zawodowemu zdobytemu przed wojną posiadał doskonałą znajomość zagadnień dotyczących analizy chemicznej. Przygotowywał konspekty wykładów z zakresu ilościowej chemii analitycznej i analizy chemicznej. Doskonale sprawdzał się w roli kierownika katedry. Był człowiekiem żywiołowym i całym sercem zaangażowanym w intensywną pracę dydaktyczną i naukową.
W latach powojennych poziom finansowania nauki przez rząd był niezwykle skromny i niewystarczający do prowadzenia podstawowej działalności. Z tego względu pracownicy musieli sami zatroszczyć się o dodatkowe środki finansowe. Prof. Pompowski nawiązywał i stale umacniał współpracę z licznymi przedsiębiorstwami i instytucjami. On i jego współpracownicy (w większości byli to jego studenci) wykonywali na zlecenie różnego rodzaju ekspertyzy, prace badawcze i wydawali opinie. Dzięki współpracy z przemysłem katedra i wydział otrzymywały nagrody i specjalne fundusze przeznaczane na rozwój jednostki. Wykonywanie wielu prac badawczych o zastosowaniu praktycznym ułatwiało dostęp do odczynników i sprzętu. W laboratorium katedralnym odpłatnie przeprowadzano również pojedyncze i seryjne analizy dla przedsiębiorstw przemysłowych, które nie posiadały własnych laboratoriów. W latach 1945–1965 w Katedrze wykonano setki ekspertyz, w tym także sądowych, a także, według szacunków profesora Pompowskiego, około 15 000 analiz chemicznych próbek stali, stopów, rud żelaza, fosforytów, olejów i smarów, węgla, paliw płynnych, farb i lakierów, rozpuszczalników organicznych, kwasów i soli, gazów, wody, cementów, lateksu oraz wielu innych surowców i produktów. Na uwagę zasługuje fakt, że prowadzone ekspertyzy dotyczyły bardzo kosztownych i ważnych transakcji importowych i eksportowych, a wykonywane były dzięki wizytom na okrętach, statkach, w halach fabrycznych, w portach i stoczniach. Pracownicy wykonujący zlecone zadania byli przez to obarczeni niezwykłą odpowiedzialnością, zwłaszcza że w owych czasach jakiekolwiek normy i systemy kontroli i zapewnienia jakości były nieznane. Prawie za każdym razem należało opracować optymalną metodę badań analitycznych, sprawdzić ją, ocenić metrologicznie (jak dzisiaj mówimy – wykonywano co najmniej uproszczoną walidację), aby można ją było zastosować do rzeczywistego przypadku poddawanego ekspertyzie.
Okres 1969-1991 Po tzw. „wypadkach marcowych” w 1968 roku i kampanii prasowej „feudałowie i wasale”, skierowanej przeciwko profesorom, władze zarządziły likwidację katedr i wprowadzenie struktury instytutowej we wszystkich polskich uczelniach. W tym czasie na Wydziale Chemicznym utworzono trzy instytuty. W jednym z nich, w Instytucie Inżynierii Chemicznej i Technik Pomiarowych, powstał Zakład Technik Analitycznych, w skład którego weszły trzy zespoły naukowe, doc. Edmunda Kozłowskiego (mikroanaliza), doc. Rafała Staszewskiego (chromatografia gazowa) oraz doc. Jerzego S. Kowalczyka (chromatografia cieczowa). W późniejszych latach (od roku 1979) istniały już tylko dwa Instytuty, a Zakład Technik Analitycznych przekształcono w Zakład Chemii Analitycznej Instytutu Chemii i Technologii Nieorganicznej, na bazie którego w roku 1991 powstała ostatecznie Katedra Chemii Analitycznej.
W tym czasie ramy organizacyjne chemii analitycznej jako samodzielnej, wyodrębnionej jednostki w obrębie wydziału nadał w 1969 roku twórca i kierownik Zakładu Technik Analitycznych, prof. dr hab. inż. Edmund Kozłowski – specjalista z zakresu mikroanalizy elementarnej. Wypromował siedmiu doktorów, a większość z nich została jego współpracownikami (B. Kobylińska-Mazurek, E. Sieńkowska-Zyskowska, M. Biziuk, J. Namieśnik, J.M. Maciak, M. Bownik, T. Górecki). Działalność naukowa zespołu prof. Kozłowskiego była związana z mikroanalizą organiczną, a w szczególności z opracowywaniem automatycznych metod mikroanalizy organicznej i możliwościami ich zastosowania do kontroli zanieczyszczeń środowiska. Pod jego kierownictwem rozwinął się prężny zespół opracowujący metody i konstruujący aparaty do analizy elementarnej węgla, wodoru, azotu, chlorowców i siarki (C, H, N, X, S) z wykorzystaniem techniki mineralizacji zapłonowej. Aparaty te (około 40) były wykorzystywane w wielu ośrodkach naukowych całej Polski (Warszawa, Gdańsk, Lublin, Radom, Gliwice). Prof. Kozłowski wraz z zespołem opracował również podstawy metodyczne oraz zastosowanie analizy fazy nadpowierzchniowej nad cienką warstwą cieczy (TLHS) do oznaczania lotnych związków chlorowcoorganicznych. Rozwinął i zastosował analizę elementarną do oznaczania wskaźników sumarycznych, które są wykorzystywane w analizie zanieczyszczeń środowiska. Zapoczątkowało to, rozwijany do chwili obecnej w Katedrze Chemii Analitycznej Politechniki Gdańskiej, kierunek badania zanieczyszczeń organicznych środowiska, odnoszący olbrzymie sukcesy zarówno w kraju, jak i za granicą.
Duży wkład w rozwój katedry w początkowym jej okresie i nadanie określonego profilu badawczego i dydaktycznego wnieśli dwaj inni wybitni naukowcy: prof. Jerzy S. Kowalczyk i prof. Rafał Staszewski.
Profesor Rafał Staszewski związany był z Politechniką Gdańską od okresu studiów na Wydziale Chemicznym (1945-1950) do 1989 r. Pracę w Katedrze Analizy Technicznej i Towaroznawstwa rozpoczął w roku 1952. Już jako magister odbył roczny staż naukowy w Instytucie Chemii Analitycznej Czechosłowackiej Akademii Nauk w Brnie u doc. dr. Jarosława Janaka, jednego z twórców chromatografii gazowej, metody która stała się jednym z ważniejszych narzędzi analitycznych o wielu zastosowaniach praktycznych. Współpracę tę kontynuował jeszcze po obronie pracy doktorskiej w 1963 roku a doc. J. Janak i niektórzy członkowie jego zespołu kilkukrotnie przebywali na gdańskiej uczelni. Zdobyte doświadczenie w zakresie chromatografii gazowej pozwoliło na rozpowszechnienie na Wydziale Chemicznym PG tej ważnej metody rozdzielania mieszanin, ale będącej jeszcze wtedy w okresie początkowego rozwoju, m.in. poprzez wprowadzenie do dydaktyki tzw. „chromatografu Janaka”. Główna tematyka badawcza zespołu naukowego prof. Staszewskiego dotyczyła opracowania metodyk oznaczania śladowych zawartości związków organicznych, ze szczególnym uwzględnieniem związków siarki, w produktach naftowych, wodzie i powietrzu oraz monitorowania organicznych i nieorganicznych zanieczyszczeń powietrza. Efektem tych badań było ok. 20 metodyk analitycznych, a także ekspertyzy oraz liczne publikacje w czasopismach naukowych o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Zespół podjął również nowatorskie działania inżynierskie w zakresie projektowania i konstrukcji aparatury pomiarowej. Do najważniejszych osiągnięć zaliczyć należy konstrukcje detektorów do chromatografii gazowej (płomieniowo-fotometryczny oraz elektrochemiczny selektywny na związki siarki) oraz automatycznych monitorów ditlenku siarki i tlenków azotu, przystawki do ekstrakcji gazem (tzw. technika analizy fazy nadpowierzchniowej) oraz kilku wersji desorbera termicznego przystosowanego do współpracy z chromatografem gazowym. Duży wkład w prace konstrukcyjne miał inż. Wacław Janicki. W trakcie swojej pracy na PG prof. R. Staszewski wypromował sześciu doktorów: B. Zygmunt, W. Wardencki, C. Różycki, M. Zaremba, A. Przyjazny i W. Chrzanowski. Profesor Staszewski był znany również jako inicjator i organizator licznych, ogólnopolskich kursów chromatografii gazowej, pierwszego już w roku 1964. W okresie 25 lat uczestniczyło w nich ponad 1000 osób, zarówno z uczelni, jak i z przemysłu.