Krzysztof Pastor (ur. 17 grudnia 1956 w Gdańsku) – polski tancerz baletowy, choreograf i dyrektor baletu.
W latach 2003–2017 choreograf-rezydent Het Nationale Ballet w Amsterdamie, od 2009 dyrektor Polskiego Baletu Narodowego w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie i w latach 2011–2020 równocześnie dyrektor artystyczny baletu w Litewskim Narodowym Teatrze Opery i Baletu w Wilnie.
Posiada obywatelstwo polskie oraz holenderskiePostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 kwietnia 2015 r. o nadaniu orderów ()..
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Gdańsku w rodzinie lekarskiej jako syn Jana i Leokadii Pastorów. W dzieciństwie był aktywny w dziecięcych zespołach tanecznych. W latach 1966–1975 uczył się w Państwowej Szkole Baletowej w Gdańsku.
Kariera Początki Po ukończeniu szkoły występował w Polskim Teatrze Tańca pod dyrekcją Conrada Drzewieckiego, gdzie w 1977 został solistą i kreował szereg partii w repertuarze zespołu. W latach 1979–1982 był pierwszym solistą baletu Teatru Wielkiego w Łodzi. Objął tam role: Alberta w Giselle, Księcia w Dziadku do orzechów, Armena w Gajane (choreografia Borisa Ejfmana), Wacława w Fontannie w Bachczysaraju i Królewicza w Królewnie ŚnieżcePaweł Chynowski, Tancerz 1974-1995, [w:] Krzysztof Pastor, praca zbiorowa, Warszawa, Teatr Wielki – Opera Narodowa, 2017, s 268-273.. Po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego, w lutym 1982 wyemigrował na Zachód.
Emigracja W 1983 został solistą zespołu , gdzie występował w baletach takich choreografów, jak: Gray Veredon, Kurt Jooss, Antony Tudor, Hans van Manen, Maguy Marin, Nils Christe, Nacho Duato. W latach 1985–1995 był związany z , pod dyrekcją . Tańczył tam w wielu jego baletach (np. Mercutia w Romeo i Julii), jak również choreografie takich twórców XX wieku, jak: George Balanchine, Bronisława Niżyńska, , Hans van Manen, , , , , czy Ashley Page, ale też występował w baletach klasycznych, jak Śpiąca królewna (Błękitny Ptak) i Giselle (Hilarion) w inscenizacjach Petera Wrighta czy Jezioro łabędzie (Rotbart) w wersji choreograficznej Rudiego van Dantziga.
Choreograf thumb|280x280px|Tristan, Izabela Milewska i Jan-Erik Wikström thumb|280x280px|In Light and Shadow, Dagmara Dryl i Egor Menshikov thumb|280x280px|I przejdą deszcze..., Rubi Pronk, Adam Kozal i Egor Menshikov thumb|280x280px|Kurt Weill, Dominika Krysztoforska i Sergey Popov thumb|280x280px|Romeo i Julia, Polski Balet Narodowy thumb|280x280px|Casanova w Warszawie, Maksim Woitiul i Vladimir Yaroshenko thumb|280x280px|Moving Rooms, Polski Balet Narodowy thumb|280x280px|Burza, Polski Balet Narodowy thumb|280x280px|Adagio&Scherzo, Maria Żuk, Aleksandra Liashenko, Robin Kent, Maksim Woitiul, Vladimir Yaroshenko, Yuka Ebihara i Paweł Koncewoj thumb|280x280px|Bolero, Yuka Ebihara i Vladimir Yaroshenko thumb|280x280px|Jezioro łabędzie, Polski Balet Narodowy W tym okresie zainteresował się również twórczością choreograficzną. Począwszy od 1987 komponował niewielkie prace autorskie w ramach warsztatów choreograficznych i przy innych okazjach. Mając już pewien dorobek kameralny, w 1992 otrzymał propozycję stworzenia pierwszej większej choreografii do repertuaru Het Nationale Ballet. Powstał wtedy jego balet Shostakovich Chamber Symphony, który był oficjalnym debiutem choreograficznym artysty. W 1994 zadebiutował też gościnnie jako choreograf w Warszawie na scenie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, realizując jako balet Trzecią symfonię Henryka Mikołaja Góreckiego. W 1995 zwrócił na siebie szerszą uwagę podczas Międzynarodowego Konkursu Choreograficznego w Helsinkach, gdzie jego duet Detail IV do muzyki Zoltána Kodálya otrzymał Złotą Nagrodę Choreograficzną. W latach 1997–1999 był choreografem-rezydentem amerykańskiego zespołu , po czym powrócił do Het Nationale Ballet jako stały choreograf. W 2000 jego holenderski dorobek twórczy został uhonorowany Nagrodą Choreograficzną fundacji Dansersfonds’79, a jego duży autorski balet Kurt Weill był w 2002 nominowany aż w trzech kategoriach do międzynarodowej nagrody w Moskwie. Rok 2003 przyniósł artyście pozycję choreografa-rezydenta Het Nationale Ballet, którą do 2017 dzielił z Hansem van Manenem. Większość swoich baletów tworzył w Amsterdamie, ale zapraszany był także jako choreograf przez znane zespoły baletowe z Australii, Belgii, Czech, Hongkongu, Izraela, Litwy, Łotwy, Nowej Zelandii, RFN, Szwecji, Turcji, USA, Węgier, Wielkiej Brytanii i Włoch. Jego prace były prezentowane z powodzeniem w programach Holland Festival, Holland Dance Festival, Edinburgh International Festival, Dance Salad Festival w Houston czy Dance Open Festival w Sankt Petersburgu.
Powrót do Polski Jesienią 2008 przyjechał do Warszawy na rozmowy w sprawie zaplanowanej przez Teatr Wielki – Operę Narodową realizacji jego baletu Tristan do muzyki Richarda Wagnera, powstałego wcześniej dla Królewskiego Baletu Szwedzkiego w Sztokholmie. Wówczas nowy dyrektor TW-ON Waldemar Dąbrowski złożył mu propozycję objęcia dyrekcji baletu w Warszawie. Pastor uwarunkował swoją decyzję powrotu do kraju po 26 latach emigracji potrzebą autonomizacji artystycznej baletu w Teatrze Wielkim dla zapewnienia mu warunków samodzielnego funkcjonowania, analogicznych do tych w jakich pracuje obecnie większość liczących się zespołów baletowych na świecie. Staraniem dyrektora Dąbrowskiego ówczesny minister kultury i dziedzictwa narodowego Bogdan Zdrojewski wyraził poparcie dla stosownych zmian w statucie teatru. W efekcie, 18 marca 2009 Krzysztof Pastor objął dyrekcję zespołu baletowego TW-ON, który 29 kwietnia 2009 decyzją ministra został wyodrębniony w strukturze teatru jako Polski Balet Narodowy i równorzędny partner Opery Narodowej w Teatrze Wielkim.
Niezależnie od nowych obowiązków w Warszawie, do 2017 nadal był choreografem-rezydentem Het Nationale Ballet w Amsterdamie, a w latach 2011–2020 służył także swoim doświadczeniem w Narodowym Litewskim Teatrze Opery i Baletu w Wilnie jako dyrektor artystyczny tamtejszego zespołu baletowego. W 2021 roku powołany do Rady Programowej Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca i wybrany jej przewodniczącym.
Ważniejsze prace choreograficzne 1992: Shostakovich Chamber Symphony (Het Nationale Ballet) 1993: Les Biches (The Israel Ballet) 1993: Stop It! (Het Nationale Ballet; później także: The Washington Ballet, 1998) 1994: Trzecia symfonia Góreckiego (Balet Teatru Wielkiego – Opery Narodowej; później także: Het Nationale Ballet, 1996) 1995: Don’t Look Back… (DonauBallet) 1996: Firebird (The Royal New Zealand Ballet; później także: West Australian Ballet, 1999) 1997: Piano Concerto Gershwina (The Israel Ballet; później także: The Washington Ballet, 1997) 1997: Altri canti d’Amor (Teatro Massimo) 1997: Carmen (Litewski Balet Narodowy; później także: Łotewski Balet Narodowy, 2001; Węgierska Akademia Tańca, 2002) 1998: Passing By (The Washington Ballet) 1998: Sen nocy letniej (Litewski Balet Narodowy) 1999: Bitter-Sweet (Het Nationale Ballet) 1999: Sonata Brahmsa (The Washington Ballet) 1999: Hin- und hergerissen (Semperoper Ballett) 2000: Do Not Go Gentle… (Het Nationale Ballet; później także: Polski Balet Narodowy 2019) 2000: Srebrny szal (Łotewski Balet Narodowy) 2000: In Light and Shadow (Het Nationale Ballet; później także: Królewski Balet Szwedzki, 2003; Scottish Ballet, 2006; Państwowa Opera w Ankarze, 2007; Hong Kong Ballet, 2010; Polski Balet Narodowy, 2010; West Australian Ballet, 2020) 2001: Święto wiosny (Łotewski Balet Narodowy) 2001: Kurt Weill (Het Nationale Ballet; później także: Polski Balet Narodowy, 2009) 2001: Bach Divisions (The Israel Ballet) 2002: Tao (Het Nationale Ballet) 2002: Acid City (Litewski Balet Narodowy) 2002: Encounters (Królewski Balet Flamandzki) 2003: Si después de morir… (Het Nationale Ballet) 2004: Opium (Het Nationale Ballet) 2004: Voice (Het Nationale Ballet) 2005: Don Giovanni (Het Nationale Ballet) 2006: Tristan (Królewski Balet Szwedzki; później także: Polski Balet Narodowy, 2009; Litewski Balet Narodowy, 2012) 2006: Niebezpieczne związki (Łotewski Balet Narodowy; później także: Teatr Wielki w Poznaniu, 2010; Teatr Narodowy w Brnie, 2011; Teatr Narodowy w Ostrawie, 2019; Opera Nova w Bydgoszczy, 2023) 2006: Crossing Paths (Het Nationale Ballet) 2006: Suite for Two (Het Nationale Ballet) 2007: Visions at Dusk (Het Nationale Ballet) 2007: Symphonie fantastique (The Australian Ballet) 2008: Tristan i Izolda – pas de deux (Svetlana Zakharova i Andrei Merkuriev, Balet Bolszoj) 2008: Romeo and Juliet (Scottish Ballet; później także: Polski Balet Narodowy, 2014; Joffrey Ballet, 2014; Litewski Balet Narodowy, 2016) 2008: Moving Rooms (Het Nationale Ballet; później także: Polski Balet Narodowy, 2012; Teatr Narodowy w Pradze, 2023; Teatr Wielki w Poznaniu, 2023) 2009: Chopin Dances (The Israel Ballet) 2009: Scheherazade (Het Nationale Ballet) 2009: Dumbarton Dances (Het Nationale Ballet) 2010: Nijinsky – Dancer, Clown, God (Het Nationale Ballet) 2011: I przejdą deszcze… (Polski Balet Narodowy) 2012: Chapters (Het Nationale Ballet) 2012: Bolero (Het Nationale Ballet; później także: Litewski Balet Narodowy, 2015; Łotewski Balet Narodowy, 2015; Polski Balet Narodowy, 2016; Teatro dell’Opera di Roma, 2023) 2014: Adagio&Scherzo (Polski Balet Narodowy; później także: Theater Augsburg, 2016) 2014: Burza (Het Nationale Ballet; później także: Polski Balet Narodowy, 2016) 2014: Dziadek do orzechów (Litewski Balet Narodowy) 2015: Casanova w Warszawie (Polski Balet Narodowy) 2017: Jezioro łabędzie z nowym librettem (Polski Balet Narodowy) 2018: Dracula (West Australian Ballet; później także: Łotewski Balet Narodowy, 2021; Queensland Ballet, 2021, Polski Balet Narodowy, 2022; Fiński Balet Narodowy, 2023) 2018: Cudowny mandaryn (Litewski Balet Narodowy) 2018: Koncert f-moll Chopina (Polski Balet Narodowy) 2018: Tańce polskie – Polonez i Mazur Moniuszki (Polski Balet Narodowy) 2019: Toccata Kilara (Polski Balet Narodowy; Het Nationale Ballet – Junior Company, 2024) 2021: Tristan i Izolda – pas de deux (Teatro alla Scala) 2021: Noc rozjaśniona Schönberga (Litewski Balet Narodowy) 2022: Jezioro łabędzie, nowa wersja (West Australian Ballet) 2023: Kilar Concerto (Polski Balet Narodowy) 2025: Prometeusz (Polski Balet Narodowy) 2026: Amerykanin w Paryżu (Opera Nova w Bydgoszczy)
ŹródłoPaweł Chynowski, Choreograf 1987-2017, [w:] Krzysztof Pastor, praca zbiorowa, Warszawa, Teatr Wielki – Opera Narodowa, 2017, s 274-279.
Nagrody i odznaczenia 1995: Złota Nagroda Choreograficzna, Międzynarodowy Konkurs Baletowy w Helsinkach (Finlandia) 2000: Medal 200-lecia Polskiego Baletu od Ministerstwa Kultury 2000: Nagroda Choreograficzna, Dansersfonds’79 (Holandia) 2002: Nominacja do międzynarodowej nagrody Benois de la Danse (baletowego Oscara) za autorski balet Kurt Weill 2010: Statuetka Terpsychory od Związku Artystów Scen Polskich 2011: Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” 2014: Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2015: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski 2016: Nagroda ZAiKS-u za twórczość choreograficzną 2016: Honorowa Złota Gwiazda Ministerstwa Kultury Republiki Litewskiej 2017: Statuetka i tytuł „Wybitnego Polaka” od Fundacji Polskiego Godła Promocyjnego „Teraz Polska” 2019: Performing Arts Western Australian Award za Drakulę jako najlepsze nowe dzieło taneczne 2018 roku 2021: Krzyż Oficerski Orderu „Za Zasługi dla Litwy” 2023: Perła Tańca, nagroda Fundacji na rzecz Sztuki Tańca
ŹródłoPaweł Chynowski, Kronika 1956-2016, [w:] Krzysztof Pastor, praca zbiorowa, Warszawa, Teatr Wielki – Opera Narodowa, 2017, s 258-265..
Przypisy
Bibliografia Krzysztof Pastor (album), teksty: Paweł Chynowski, Maggie Foyer, Anna Kaplińska-Struss, zdjęcia: Ewa Krasucka i inni, Teatr Wielki – Opera Narodowa, Warsaw 2017. . Katarzyna Gardzina: Suma wyobrażeń. O bogactwie i prostocie w choreografiach Krzysztofa Pastora. TaniecPolska.PL, 2011. [dostęp 2017-03-18].