Szpital Powiatowy Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej im. Kazimierza Dłuskiego w Stargardzie – jedyny szpital w Stargardzie, przy ul. Wojska Polskiego 27 i Staszica 16. Obiekt został oddany do użytku w 1878 r. jako niemiecki szpital Moviusa, który istniał do 1945 r., od 1945 r. jako szpital polski, od 1946 r. jako miejski i powiatowy, od 1999 r. jego organem założycielskim jest Zarząd Powiatu Stargardzkiego. Szpital pełni rolę ośrodka referencyjnego II stopnia dla miasta i powiatu stargardzkiego.

Geneza szpitalnictwa w Stargardzie Powstanie pierwszych ośrodków leczniczych Pierwsze wzmianki dotyczące szpitalnictwa w Stargardzie sięgają połowy XIV wieku, gdzie władał Pomorzem książę Barnim III Wielki. W mieście powstały i funkcjonowały 4 ośrodki lecznicze: szpital św. Ducha, Lazarety: św. Jerzego, św. Jobsta jako ośrodek leczniczy dla ubogich. Leczono tu chorych na dżumę oraz inne choroby zakaźne, jak ospa, cholera, syfilis, suchoty czy trąd. Po opanowaniu epidemii przyjmowano starców i biednych. Z czasem szpitale i lazarety zatraciły swój charakter i stały się przytułkami.

mały|220px|Szpital garnizonowy-lazaret, 1914

Po działaniach wojennych I wojny światowej stan budynków nie pozwalał na dalsze funkcjonowanie. W 1945 r., w wyniku działań II wojny światowej, uległy budynki dużemu zniszczeniu.

Powstanie szpitali w XVIII, XIX i XX wieku

Po upadku pierwszych ośrodków leczniczych Stargard przez trzy wieki był pozbawiony szpitali. Dopiero w 1747 r. powstał szpital Kniggen-Jobst-Hospital. W 1820 r. w Bramie Świętojańskiej zorganizowano szpital dla obłąkanych. W 1829 r. został wzniesiony szpital wojskowy przy ulicy Friedrichstrasse 29 jako szpital garnizonowy stargardzkiego garnizonu (nosił nazwę Garnison Lazarett w 1907 r. i Standort Lazarett w 1923 r., w 1911 r. naczelnym lekarzem szpitala był dr Stoldt, w 1917 r. dr Arbeit, w 1925 r. dr Wedekind).

W latach 70. XIX wieku rozpoczęto budowę nowoczesnych szpitali. W południowej części miasta powstały szpitale: Karowa Wilhelma Jürgena (dla osób starszych) W 1879 r. powstał szpital Movius-Hospital. Funkcjonujące szpitale, miejski Moviusa, wojskowy i inne lecznice nie zaspokajały w pełni potrzeb Stargardu i okolic. W związku z tym w okresie międzywojennym powstało kilka mniejszych lecznic i rozbudowano dotychczasowy szpital garnizonowy, w tym: Miejski Szpital Dziecięcy z około 150 łóżkami, umiejscowiony w sąsiedztwie Bramy Pyrzyckiej Miejski Szpital Położniczo-Ginekologiczny z 50 łóżkami Lecznica Laryngologiczna dr Doeringa z 40 łóżkami przy ul. Słowackiego

Szpital Niemieckiego Czerwonego Krzyża z 40 łóżkami przy ul. Warszawskiej Zakład Położniczy dr Anfta z 12 łóżkami przy ul. Stefana Czarneckiego Szpital wojskowy (garnizonowy) z około 400 łóżkami przy ul. Warszawskiej (po 1945 roku pełnił rolę komendy Milicji Obywatelskiej, a następnie komendy Policji, obecnie w tym miejscu stoi nowy budynek policji) Szpital dla jeńców wojennych ze Stalagu II D w szkole nr 3 przy ul. 1 Maja (obóz został założony na militarnym terenie treningowym we wrześniu 1939 r. przy Scharnhorststrase, obecnie al. Żołnierza)

W czasie II wojny światowej w Stargardzie oprócz szpitala Moviusa i innych szpitali funkcjonował szpital II Okręgu Wojskowego (teren od Rugii do Lęborka) pełniąc funkcję lazaretu: Gimnazjum Groninga; Rezerwowy Lazaret (Schutzenhaus) w budynku Bractwa Kurkowego (obecny park Panorama); Lazaret (Königin Luise Schule) (obecnie Zespół Szkół nr 1 w parku 3 Maja); Królewski Rezerwowy Lazaret (Königlisches Reservelazarett Jobstschule) (obecnie szkoła przy obecnej ul. B. Limanowskiego).

Historia niemieckiego szpitala Moviusa Szpital Miejski Moviusa mały|220px|Stargard i. Pomm., 1915 r. Szpital Miejski Moviusa W 1879 r. wybudowano szpital Movius Hospital (obecnie budynek A przy ul. Wojska Polskiego 27), swoją budową nawiązujący do budownictwa sanatoryjnego. Był to szpital miejski z 30 łóżkami, jednym lekarzem, któremu po zwiększeniu liczby łóżek do 50 w 1885 r. przydzielono asystenta. W budynku szpitalnego były drewniane werandy, na których leczono pacjentów terapią leżakowania i naświetlania promieniami słonecznymi.

Rozbudowa szpitala Moviusa Na początku XX wieku z inicjatywy dyrektora szpitala dr. Webera w 1910 r. zostały otwarte kolejne dwa budynki z czerwonej cegły z przeznaczeniem na biuro i oddział męski na 100 łóżek. Wzniesiono nowoczesną pralnię chemiczną i postawiono kostnicę.

Szpital Moviusa w latach 1930–1945 W 1930 r. szpital składał się z sześciu pawilonów: męskiego, kobiecego, zakaźnego, administracyjnego, pralni z komorą dezynfekcyjną i pawilonu anatomopatologicznego. Szpital miejski zatrudniał tylko trzech lekarzy, 23 pielęgniarki i 17 salowych. W 1937 r. istniały jeszcze dwa budynki Mövius Hospital – w miejscu obecnego parkingu obok kościoła św. Ducha. W czasie II wojny w Stargardzie szpital Moviusa funkcjonował na potrzeby miasta i wojska.

Historia polskiego szpitala po 1945 Działania wojenne spowodowały częściowe zniszczenie niektórych budynków szpitala Moviusa. Zbombardowany został budynek administracyjny oraz apteka szpitala Moviusa. Uległy zniszczeniu Miejski Szpital Dziecięcy oraz Położniczo-Ginekologiczny. Od 5 marca 1945 r. szpital przy ul. Wojska Polskiego był w dyspozycji Armii Czerwonej i dopiero w sierpniu 1946 r. Armia Radziecka przekazała ten szpitalny obiekt dla władz polskich.

Polski szpital mały|145px|Bolesław Kaczyński. Pierwszy dyrektor (1945–1950) 10 maja 1945 r. przy ul. Edwarda Osóbki-Morawskiego (obecnie ul. Bydgoska) w budynku czynszowym został otwarty szpital 60-łóżkowy dla ludności cywilnej miasta i okolic. Szpitalem tym do sierpnia 1946 r. zarządzał dr Bolesław Kaczyński, który na podstawie pisma Wojewódzkiego Wydziału Zdrowia w Szczecinie z 22 maja 1945 r. został skierowany do pracy w przeniesionym obiekcie szpitalnym przy ul. Wojska Polskiego. W szpitalu tym pracował dr Lucjan Woś, który w tym samym roku zmarł śmiercią lekarza zarażając się od chorych durem brzusznym.

Szpital miejski W sierpniu 1946 r. po przekazaniu szpitala przy ul. Wojska Polskiego przez Armię Radziecką dla władz polskich, naczelny lekarz dr Bolesław Kaczyński zorganizował dwa oddziały: wewnętrzny i chirurgiczny o łącznej liczbie 120 łóżek. Szpital rozpoczął swoją działalność jako szpital miejski z zadaniem zabezpieczenia podstawowych potrzeb zdrowotnych miasta i okolicy.

Szpital powiatowy W 1946 r. Stargard stał się siedzibą powiatu stargardzkiego, w województwie szczecińskim. W tym samym roku szpital stał się szpitalem powiatowym. W 1947 r. powstały dwa nowe oddziały: pediatryczny i położniczy, które uruchomiono dzięki pracy lekarzy: dr. Morawskiego, dr. Biłyka i dr. Seneńko. W 1948 r. wybudowano dwa baraki, gdzie w jednym zorganizowano oddział zakaźny dziecięcy z 45 łóżkami, a w drugim oddział 24 łóżkowy dla chorych na gruźlicę płuc. W 1950 r. dr Bolesław Kaczyński został przeniesiony na stanowisko dyrektora Szpitala Powiatowego w Dębnie.

Nowym dyrektorem został Edward Tadlewski. W 1955 r. objął stanowisko dyrektora szpitala dr Tadeusz Kalinowski. Szpital dysponował 7 oddziałami z 326 łóżkami i kadrą medyczną z 19 lekarzami oraz 74 pielęgniarkami. Szpital w tym roku przyjął 6096 chorych, wykonano 533 zabiegów operacyjnych, odebrano 1081 porodów. W 1956 r. zatrudniono w szpitalu anatomopatologa. Przeprowadzono około 150 sekcji. W tymże roku wyremontowano pawilon na terenie szpitala kosztem 250 tysięcy złotych, który przeznaczono na cele mieszkaniowe dla pielęgniarek. W 1957 r. przeprowadzono remonty i modernizację. Urządzono izbę przyjęć, przebudowano blok operacyjny, zorganizowano oddział okulistyczny, ponadto wyremontowano pralnię, wymieniono instalację elektryczną, centralnego ogrzewania i wodno-kanalizacyjną, wybudowano kotłownię. W 1958 r. wykonano kapitalny remont pawilonu zakaźnego oraz remont w oddziale wewnętrznym. Przebudowano przy ówczesnej ulicy Świerczewskiego (obecnie ul. 11 Listopada) oddział gruźlicy płuc z 50 łóżkami. W kolejnych latach zorganizowano szkołę pielęgniarską w porozumieniu z PCK.

W 1960 r. szpital przyjął 6102 osób, przeprowadzono 738 zabiegów operacyjnych, odbyło się 924 porodów. W 1961 r. szpital zatrudniał 285 pracowników, w tym 35 lekarzy, 105 pielęgniarek i położnych, 80 salowych, 50 osób obsługi gospodarczej, 15 osób administracji oraz dysponował 395 łóżkami dla chorych. W latach 1961–1965 powstał nowy pawilon ginekologiczno-położniczy, dysponujący 80 łóżkami. Szpital był wówczas największym szpitalem powiatowym na terenie województwa szczecińskiego i cały czas się rozwijał, zwłaszcza dzięki staraniom zastępcy dyrektora ds. administracyjnych Zofii Białek.

Szpital Powiatowy Zespołu Opieki Zdrowotnej W związku z reformą administracyjną kraju oraz zmianami w 1972 r. w resorcie zdrowia połączono w 1973 r. wszystkie jednostki służby zdrowia na terenie powiatu stargardzkiego w Zespół Opieki Zdrowotnej (ZOZ). W 1973 r. Stargard został wydzielony z powiatu i został powiatem miejskim. Szpital przy ulicy Wojska Polskiego 27 zmienił nazwę na Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej. Jednocześnie wchłonął struktury przychodni rejonowych. W związku ze wzrostem liczby mieszkańców miasta wynikła potrzeba zorganizowania kolejnych oddziałów. Szpital zapewniał leczenie na poziomie ówczesnej medycyny oraz możliwości ekonomicznych regionu. W 1973 r. dyrektorem szpitala został Eugeniusz Baryłkowski.

Szpital Miejski Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej’ W 1975 r. w wyniku reformy administracyjnej Polski zlikwidowano powiaty wprowadzając dwustopniowy szczebel administracji: gmina-województwo. Stargard został gminą miejską. Nadzór nad szpitalem przeszedł w ręce urzędu wojewódzkiego w Szczecinie. W 1982 r. dyrektorem szpitala został lek. Wacław Jakubowski, po nim od 1985 r. lek. Krzysztof Czarnecki. W latach 80. XX wieku podjęto decyzję budowy szpitala geriatrycznego w pobliżu osiedla Pyrzyckiego. Upadek systemu spowodował zatrzymanie prac budowlanych, a w konsekwencji ich całkowite zaprzestanie.

Szpital po 1989 Funkcjonowanie szpitala po zmianach politycznych (1989–2010) mały|180px|Tablica upamiętniająca doktora Zbigniewa Petriego W 1989 r. nastąpiła transformacja systemowa ukierunkowana na budowę wolnego rynku i stworzenie społeczeństwa obywatelskiego. W 1991 r. dyrektorem szpitala został inż. Janusz Rosochacki. W 1993 r. Wojewódzki Ośrodek Rehabilitacji Dziecięcej przy ul. Staszica 16, którego dyrektorem był dr Zbigniew Petri, został podporządkowany Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej przy ul. Wojska Polskiego 27 z nazwą Ośrodek Rehabilitacji. W 1995 r. utworzono przy szpitalu gabinet promocji zdrowia, gdzie była zafunkcjonowała Szkoły Rodzenia. Zajęcia odbywały się przy ul. Staszica. W 1996 r. dyrektorem szpitala został lek. Ryszard Chmurowicz, którym był do 1997 r. W latach 1997 do 1999 r. funkcję dyrektora szpitala sprawowało kilka osób.

Szpital Powiatowy po reformie administracyjnej W 1999 r. w ramach kolejnej reformy administracyjnej powstał powiat stargardzki, a organem zarządzającym szpitalem został Powiatowy Związek Samorządowy, który przejął na własność szpital miejski nadając mu rangę szpitala powiatowego. Podległym szpitalowi oprócz obiektów przy ul. Wojska Polskiego był również oddział okulistyki i laryngologii przy ul. 11 Listopada, oddział rehabilitacji przy ulicy Staszica 16 (383 łóżek) oraz Przychodnia Specjalistyczna nr 1 przy ulicy Słowackiego 11. W 1999 r. dyrektorem szpitala został lek. Ryszard Chmurowicz.

Rozbudowa szpitala, zakup specjalistycznego sprzętu, funkcjonowanie do 2010