Franciszek Mach, ps. Wojciech Sielski (ur. 9 listopada 1896 w Wolicy Ługowej, zm. 1940 w ZSRR) – kapitan administracji (piechoty) Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Jakuba i Apolonii z domu Darlak, urodzony 9 listopada 1896 we wsi Wolica Ługowa, w ówczesnym powiecie ropczyckim Królestwa Galicji i Lodomerii. Ukończył cztery klasy szkoły powszechnej w Sędziszowie. W latach 1907–1914 uczęszczał do c. k. II Gimnazjum w Rzeszowie. Od listopada 1912 należał do Polowych Drużyn Sokolich, a od września 1913 do Związku Strzeleckiego w Rzeszowie.
Od 12 grudnia 1914 służył w 1. kompanii 2 pułku piechoty Legionów Polskich. Po bitwie pod Rarańczą (15–16 lutego 1918) w 1. kompanii 13 pułku strzelców polskich. Od 12 maja tego roku działał w Polskiej Organizacji Wojskowej na Ukrainie, a od 1 sierpnia do 7 grudnia 1918 w Oddziale Wojsk Polskich w Murmańsku. Po przedostaniu się do Francji, do końca czerwca 1919 służył w Armii gen. Hallera. W 1918 został mianowany podporucznikiem, a w następnym roku – porucznikiem. Po powrocie do Polski, walczył na froncie jako dowódca kompanii w 54 pułku piechoty. 21 grudnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu porucznika, w piechocie, w grupie oficerów byłej Armii gen. Hallera. Za postawę wykazaną podczas walk, 26 marca 1921 otrzymał krzyż „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:
W styczniu 1922 zdał egzamin maturalny w III Gimnazjum we Lwowie. 3 maja tego roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1440. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 54 pułk piechoty. 24 marca 1923 sprostowano nazwisko „Wojciech Sielski”, które przybrał w czasie służby w II Korpusie Polskim w Rosji na nazwisko rodowe „Mach Franciszek”. Do jesieni 1925 pozostał w 54 pułku piechoty w Tarnopolu. Z dniem 31 sierpnia 1925 został przeniesiony, na własną prośbę, do korpusu oficerów rezerwowych. W tym samym roku zdał egzamin dojrzałości w Seminarium Nauczycielskim w Tarnopolu. Po zwolnieniu z czynnej służby podjął pracę jako nauczyciel szkół powszechnych.
4 września 1928 jako oficer rezerwy został powołany do służby czynnej. 15 maja 1930 został przemianowany na oficera zawodowego w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1919 i 44. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 26 marca 1931 został przeniesiony z 54 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza i przydzielony do batalionu KOP „Sejny" na stanowisko dowódcy kompanii. W czerwcu 1935 w dalszym ciągu pełnił służbę w KOP. W 1938 został przeniesiony do korpusu oficerów administracji z zachowaniem umundurowania oficera piechoty. Wiosną 1939 pełnił służbę w Komendzie Rejonu Uzupełnień Lublin Powiat na stanowisku kierownika II referatu uzupełnień.
10 kwietnia 1940 w Przemyślu został aresztowany. Wiosną tego roku został zamordowany na terytorium ówczesnej Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 21 września 2012 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni. Jego nazwisko figuruje pod numerem 1894 na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej – lista wywózkowa nr 065/3, poz. 134.
Był żonaty, miał dwóch synów: Józefa (ur. 28 grudnia 1927) i Jana (ur. 28 sierpnia 1930).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 978 – 26 marca 1921 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7047 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Srebrny Krzyż Zasługi – 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Upamiętnienie 13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polowych Drużyn Sokolich Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Kapitanowie administracji II Rzeczypospolitej Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Murmańczycy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 54 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych Kategoria:Oficerowie Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Oficerowie batalionu KOP „Sejny” Kategoria:Oficerowie komend uzupełnień II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze 2 Pułku Piechoty Legionów Polskich (1914–1918)