Paweł RabczakW ewidencji kościelnej piśmiennictwa diecezji przemyskiej przed 1939 tożsamość zapisywana w języku łacińskim jako „Paulus Rabczak”. (ur. 11 grudnia 1881 w Borku Starym, zm. 11 grudnia 1950 w Sanoku) – polski duchowny rzymskokatolicki, kanonik, działacz społeczny sokoli i harcerski.
Życiorys Urodził się 11 grudnia 1881 w Borku Starym jako syn WojciechaWedług innego źródła urodzony w 1880, zob. . 31 maja 1902 zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości w C. K. I Gimnazjum w Rzeszowie•. Sakrament święceń otrzymał w 1906 i został duchownym rzymskokatolickim. W połowie 1906, jako nowo wyświęcony ksiądz (neoprezbiter) został przeznaczony do Parafii Podwyższenia Krzyża Świętego, funkcjonującej w kościele pod tym wezwaniem w Brzostku i posługiwał tam do 1908••. W połowie 1908 został przeniesiony z Brzostka do Łańcuta. W 1910 został mianowany zastępcą nauczyciela katechety religii rzymskokatolickiej w C. K. Gimnazjum Realnym w Łańcucie•, skąd 30 stycznia 1911 został przeniesiony w tym samym charakterze do C. K. Gimnazjum w Sanoku•••••• i pozostawał w tej randze w kolejnych latach••••. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 przebywał w Blansku na Morawach. Pełnił wówczas funkcję duszpasterza dla Polonii.
Rozporządzeniem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 11 lipca 1917 otrzymał posadę nauczycielską w sanockim gimnazjum. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i nastaniu niepodległej II Rzeczypospolitej pozostawał katechetą w przemianowanym Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii•••••••••••. W roku szkolnym 1927/1928 pracował w zniżonej liczbie godzin z powodu złego stanu zdrowia (wówczas katechetą z poruczenia został w gimnazjum ks. Jakub Mikoś). Rozporządzeniem Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego z 9 stycznia 1934 został zaszeregowany do grupy VI w zawodzie nauczycielskim. W obrębie gimnazjum był także odpowiedzialnym za egzortę, był moderatorem koła Sodalicji Mariańskiej i Koła Misyjnego, prowadził akcję dożywiania uczniów••••. Udzielał się w Polskiej Bursie Gimnazjalnej w Sanoku (wcześniej Bursa Jubileuszowa im. Cesarza Franciszka Józefa), w której był jednym ze sprawujących nadzór pedagogiczny i administracyjny oraz został jej prefektem (kierownikiem)•••••. Dyrektorem polskiej bursy pozostawał do 1939.
Był członkiem wydziału Towarzystwa Pomocy Naukowej w Sanoku••. Działał w sanockim kole Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych. Podczas II wojny światowej w okresie trwającej okupacji niemieckiej 1939-1945 udzielał się w ramach tajnego nauczania w Sanoku. U schyłku wojny po nadejściu frontu wschodniego do Sanoku 18 października 1944 brał udział w posiedzeniu rady pedagogicznej sanockiego gimnazjum. Łącznie pracował w sanockim gimnazjum w okresie prawie pół wieku. Był wspominany przez sanockich gimnazjalistów, wśród których zyskał przydomek „Hebes”, który zawdzięczał własnemu zwrotowi kierowanemu do uczniów: To ty, hebesie!••••. Ponadto, w pierwszych latach po zakończeniu wojny światowej był katechetą w Prywatnym Koedukacyjnym Gimnazjum Kupieckim i Liceum Handlowym Związku Nauczycielstwa Polskiego•. U boku ks. Rabczaka w Sanoku wychowywało się jako ministranci, wielu późniejszych księży.
Od początku pobytu w Sanoku był kapłanem przydzielonym do parafii pw. Przemienienia Pańskiego, działającej w kościele pod tym wezwaniem•••. Uchwałą Rady Miejskiej w Sanoku z 1925 został uznany przynależnym do gminy Sanok. Przed 1926 przystąpił do Związku Misyjnego Kleru. W 1926 otrzymał przywilej noszenia Rokiety i Mantoletu kanonickiego (Rochettum et Mantolettum, R.M.)•.
Działał społecznie. Był członkiem i działaczem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1912, 1920, 1922, 1924, 1939) i w 1946 zaangażował się w jego próbę reaktywacji••. Zaangażował się w ruch harcerski. U kresu I wojny światowej zasiadł w komendzie zorganizowanego w listopadzie 1918 przez profesora gimnazjalnego Michał Urbanka „Pogotowia Młodzieży” od 12 stycznia 1920, a później pełnił funkcję komendanta i kapelana sanockiego hufca harcerzy w latach 1920-1924 oraz 1927-1929••Wojciech Sołtys, Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 507.•Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne – Organizacje o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym i sportowym w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 601.• (w 1920 dokonał organizacji trzech drużyn harcerskich). Został członkiem wydziału (zarządu) zawiązanego 22 maja 1919 Koła Przyjaciół Harcerstwa w Sanoku. Tuż po zakończeniu II wojny światowej w 1945 był kapelanem sanockiego hufcaAndrzej Brygidyn, W latach powojennych. Życie polityczne. Kształtowanie się lokalnych struktur polityczno-administracyjnych, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 767.. Był członkiem czynnym zwyczajnym Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej we Lwowie. W 1928 został wybrany radnym Rady Miejskiej w Sanoku. Zasiadł w Radzie Opiekuńczej Katolickiego Związku Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku, był jego aktywnym działaczem członkiem wspierającym i został jego członkiem honorowym. W 1929 był jednym z założycieli sanockiego koła Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego.
Po przejściu na emeryturę do końca życia zamieszkiwał przy ulicy Zacisze 3, nieopodal budynku bursyWedług Stefana Stefańskiego mieszkał przy ulicy Fryderyka Szopena, zob. Należy uznać to za nieścisłość, jako że ulica Zacisze jest uliczką boczną od ulicy Fryderyka Szopena.. Posiadał psa o imieniu Szpic.
Zmarł w dzień swoich 69 urodzin, 11 grudnia 1950 w Sanoku. Został pochowany w rodzinnym Borku Starym 13 grudnia 1950.
W swoich wspomnieniach Józef Stachowicz określił ks. Pawła Rabczaka jako człowieka o nieskazitelnym charakterze i zdecydowanej postawie moralnej, cieszącego się wielkim autorytetem wśród młodzieży, grona kolegów (nauczycieli), a także szerokich mas społeczeństwa sanockiego. Po latach, inny uczeń sanockiego gimnazjum ks. Zdzisław Peszkowski przyznał, że to ks. Rabczak wywarł na niego pierwotny wpływ w kontekście późniejszego wstąpienia do stanu duchownego, wspominał go jako pedagoga surowego i wymagającego, ale też odznaczającego się dobrocią i mądrością, z zaznaczeniem, że dominował nad całym gimnazjum.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (zabór austriacki) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych Kategoria:Duchowni związani z Sanokiem Kategoria:Działacze Towarzystwa Tatrzańskiego – Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego Kategoria:Harcerze związani z Sanokiem Kategoria:Kanonicy przemyscy Kategoria:Komendanci hufców ZHP Kategoria:Ludzie związani z Łańcutem Kategoria:Ludzie związani z Rzeszowem Kategoria:Nauczyciele związani z Sanokiem Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze harcerscy w II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze społeczni Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – nauczyciele w II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy katecheci Kategoria:Radni Sanoka (II Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Zmarli w 1950