Klub Sympatyków Kolei we Wrocławiu (KSK Wrocław) – organizacja pożytku publicznego działająca na rzecz ratowania i zachowania dziedzictwa kultury materialnej kolejnictwa, z siedzibą we Wrocławiu. Głównym celem statutowym organizacji jest ochrona i promocja kolei oraz działalność dydaktyczna i naukowa. Organizacja wspiera także działania oraz inicjatywy zmierzające do zachowania oraz ochrony zabytków polskiego kolejnictwa.

Historia Początki Klubu Sympatyków Kolei we Wrocławiu sięgają roku 1989, działał wtedy jako nieformalna grupa osób, która rozpoczęła dokumentację fotograficzną zachodzących zmian infrastruktury oraz taboru kolejowego w Polsce. Jednocześnie Klub toczył walkę z ówczesnym zakazem fotografowania na sieci PKP. Klub Sympatyków Kolei we Wrocławiu oficjalnie został założony 28 lutego 1991 roku. W dniu 14 maja tego samego roku odbyło się Walne Zebranie Członków Klubu Sympatyków Kolei, na którym wybrano zarząd. Prezesem Zarządu został Ryszard Boduszek. Klub został wpisany do rejestru stowarzyszeń dnia 16 maja 1991 roku, decyzją nr 13/91 Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu.

Od roku 1992 Klub Sympatyków Kolei we Wrocławiu, wspólnie z PKP tworzył kolekcje polskiego zabytkowego taboru kolejowego. Za miejsce, w którym będzie gromadzony zabytkowy tabor kolejowy wybrano dawną parowozownię w Jaworzynie Śląskiej. W latach 1994–1997 dzięki staraniom Klubu do skansenu w Jaworzynie Śląskiej sprowadzono parowozy Pt31-49, Ty45-20, Ty43-23, Ty5-16 oraz elektrowozy ET22-121 (ex. EP23-001), ET21-100, a także wiele wagonów"Świat kolei" 05/2021 str. 62.

Pod koniec lat 90. XX wieku, Klub postanowił pozyskiwać niszczejący zabytkowy tabor kolejowy na własny inwentarz. W 1999 roku KSK Wrocław pozyskał pierwszą własną jednostkę taboru – zabytkowy wagon towarowy węglarka typu 29W serii Wddo, o numerze 438746 (późniejsze oznaczenie 4W) z 1949 roku, przekazany na inwentarz Klubu przez Elektrownię Turów. Wagon został później przez Klub przywrócony do pełnej sprawności technicznej.

Po restrukturyzacji PKP, w latach 2001–2004 Klub czynił starania w celu ratowania niszczejącego skansenu kolejowego w Jaworzynie Śląskiej, co poskutkowało przejęciem od PKP majątku oraz terenów i nieruchomości przez Gminę Jaworzyna Śląska. Gmina - Uchwałą Rady Miejskiej, wybrała prywatną inicjatywę powołania Muzeum przekazując zgromadzony w skansenie tabor osobie prywatnej.

26 stycznia 2006 Klub zarejestrował w Krajowym Rejestrze Sądowym nowy statut i otrzymał status organizacji pożytku publicznego.

W 2009 roku KSK Wrocław przystąpiło do organizacji Dolnośląskiego Społecznego Muzeum Kolejnictwa przy Klubie Sympatyków Kolei we Wrocławiu. Regulamin Muzeum dnia 14.12.2009 został uzgodniony z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W 2019 roku KSK Wrocław pozyskał od PKP Cargo S.A elektrowóz EP05-22, który 25 czerwca 1976 roku prowadził pociąg ekspresowy „Opolanin”. Pociąg z elektrowozem został zatrzymany przez robotników Ursusa, po czym rozkręcono tory i wykolejono lokomotywę na znak protestu rozpoczynając falę strajków Czerwca 1976. W 2021 roku Klub przy współfinansowaniu IPN wykonał zewnętrzny remont elektrowozu EP05-22, przywracając historyczne pomarańczowe malowanie.

W 2021 roku z okazji 30-lecia istnienia KSK Wrocław wydano znaczki pocztowe oraz kartki pocztowe obiegowe wprowadzone do obrotu 22.02.2021 roku.

Inwentarz klubu regularnie poszerza się o kolejne pojazdy. Znaczna większość zabytkowego taboru została pozyskana przez Klub od PKP Cargo S.A. oraz Wojska Polskiego. Najstarszy egzemplarz w klubowych zbiorach pochodzi z 1902 roku - jest to wagon Kdn pruskiej budowy, o numerze 125837, podarowany przez Wojsko Polskie. Dziś kolekcja KSK Wrocław liczy ponad 150 zabytkowych pojazdów kolejowych, w tym 44 z nich są sprawne technicznie. Eksponaty wykorzystywane są do organizacji wystaw, pociągów retro, inscenizacji historycznychPANORAMA OLEŚNICKA („Koleją z Oleśnicy do Sycowa”) 13 – 19 kwietnia 2011 r., nr 15 (1384) oraz nagrań filmowych. Tabor KSK Wrocław wykorzystany był m.in. do uroczystego otwarcia Pomorskiej Kolei Metropolitalnej"Świat Kolei" 10/2015 str. 26.

Po dziś dzień Klub bezskutecznie stara się pozyskać teren, na którym mógłby publicznie eksponować swoje zbiory.

Wykaz klubowego taboru Klub posiada usystematyzowaną kolekcję muzealną historycznego taboru kolejowego. W jej skład wchodzi obecnie 17 lokomotyw (m.in. lokomotywa parowa TKt48, lokomotywy spalinowe Ls40, SM41, SP42 oraz elektryczna EP05-22) oraz ponad 100 wagonów osobowych i towarowych eksploatowanych w Polsce przez PKP, jak i wcześniej przez koleje niemieckie a zbudowanych w latach 1900–1990 przez wytwórnie pruskie i niemieckie oraz polskie na Dolnym Śląsku. Szczególne miejsce zajmują tu wagony zbudowane we Wrocławiu (LHW, a później Pafawag oraz ZNTK Wrocław).

Klub we własnym zakresie dokonuje napraw, konserwacji i renowacji oraz zajmuje się utrzymaniem zabytkowych pojazdów kolejowych, dzięki czemu pozostałe eksponaty z klubowej kolekcji zostają przywrócone do muzealno-turystycznej eksploatacji spełniając te same wymogi co tabor użytkowany przez inne przedsiębiorstwa kolejowe w Polsce. +Wykaz taboru KSK Wrocław (stan na 24.02.2023) Numer taborowySeriaRok produkcjiStan technicznyPochodzenie i historiaPozyskanieTyp pojazduTKh05353T3A / Fablok Chrzanów3121 / 1953sprawna techniczniepracowała w Hucie Florian Świętochłowicedzierżawa z DB Cargo Polska SALokomotywa parowaTKt48-146TKt48/2 / Fablok Chrzanów4736 / 1956w trakcie naprawypracował w PKP - lokomotywownia Kępnoodkupiony od PKP SALokomotywa parowaSM30-5071D / Fablok Chrzanów3532 / 1958sprawna techniczniepracowała w bazie pali w Rzeszowiepodarowana przez ORLEN S.A.Lokomotywa spalinowaSM30-6621D / Fablok Chrzanów6627 / 1964sprawna techniczniepracowała w Wojsku Polskim w Inowrocławiupodarowana przez Wojsko PolskieLokomotywa spalinowaSP30-1941D / Fablok Chrzanów6974 / 1965odrestaurowana zewnętrzniepracowała na PKP, ostatnio w Opolupodarowana przez PKP CARGO S.A.Lokomotywa spalinowaSM30-5131D / Fablok Chrzanów3544 / 1960oczekuje naprawypracowała w bazie paliw we Wrześnipodarowana przez ORLEN S.A.Lokomotywa spalinowaSP42-001101D / Fablok Chrzanów8058 / 1970Sprawna techniczniepracowała na PKP, ostatnio w Jeleniej Górzepodarowana przez PKP CARGO S.A.Lokomotywa spalinowaSM41-126DVM2 / Ganz Mavag929 / 1964odrestaurowana zewnętrzniepracowała na PKP, ostatnio w Stargardzie Szcz.odkupiony od PKP S.A.Lokomotywa spalinowaSU45-079301Db / HCP Poznań081 / 1973sprawna technicznepracowała na PKP, ostatnio w Krzyżuużyczona przez ALS s.c. ze Starego SączaLokomotywa spalinowaSU45-089301Db / HCP Poznań091 / 1973oczekuje zewnętrznej renowacjipracowała na PKP, ostatnio w Krzyżuużyczona przez ALS s.c. ze Starego SączaLokomotywa spalinowa409Da-633409Da / Zastal Zielona Góra633 / 1978sprawna techniczniepracowała w Wojsku Polskim w Drawniepodarowana przez Wojsko PolskieLokomotywa spalinowa409Da-098409Da / Zastal Zielona Góra98 / 1970oczekuje na renowacjępracowała w bazie paliw w Bytomiupodarowana przez ORLEN S.A.Lokomotywa spalinowa409Da-836409Da / Mystal Myszków160 / 1988w trakcie naprawypracowała w bazie paliw Gdańsk Kiełpinekpodarowana przez ORLEN S.A.Lokomotywa spalinowaSM03-343Ls150 / Fablok Chrzanów5614 / 1961w trakcie naprawypracowała w Wojsku Polskim w Stawachpodarowana przez Wojsko PolskieLokomotywa spalinowaLs40-5293Ls40 / Fablok Chrzanów5293 / 1959pomnik Wrocław ul. Paczkowskapracowała na bocznicachpodarowany przez ORLEN S.A.Lokomotywa spalinowaLs40-5434Ls40 / Fablok Chrzanów5434 / 1959sprawna techniczniepracowała na bocznicy w Ujeździe Górnymodkupiona od PPZM Ujazd GórnyLokomotywa spalinowaLs60-356Ls60 / Zastal Zielona Góra356 / 1971oczekuje naprawypracowała z bazie paliw w Rzepiniepodarowana przez ORLEN S.A.Lokomotywa spalinowaLs60-215Ls60 / Zastal Zielona Góra215 / 1969w trakcie naprawypracowała na dawnej bocznicy Wrozamet we Wrocławiuprzekazana przez BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego Sp z o.o. z siedzibą w WarszawieLokomotywa spalinowaEP05-2244E / Skoda4328 / 1961odrestaurowana zewnętrzniepracowała w PKP lokomotywownia Warszawa Olszynka Grochowska. prowadziła pociąg Opolanin zatrzymany przez protestujących robotników w Ursusie w 1976 roku.podarowana przez PKP CARGO S.A.Lokomotywa elektrycznaWM-10/M-628KOLZAM1983sprawna techniczniePracowała w KWK Ziemowitzakupiona od DB Cargo Polska S.A.Drezyna motorowaNumer DRG

28407

od roku 1946

014157 seria BCi

od roku 1958

14157 seria ABi

od roku 1969

505134-20053-2 seria ABi

od roku 1976

505124-15188-5 seria BiBi29 / LHW Breslau - / 1929sprawny technicznieWyprodukowany dla Deutsche Reichsbahn-Gesellschaft, otrzymał nr DRG 28407. od 1945 PKP : 014157 BCi -> 14157 ABi -> 505134-20053-2 ABi -> 505124-15188-5 Bi -> 505124-15188-5 Bhużyczony przez PKP ICWagon pasażerski osobowyNumer DRG

36513

od roku 1946

014570 seria BCi

od roku 1958

14570 seria ABi

od roku 1969

505134-20120-9 seria ABi

od roku 1976

505124-5144-8 seria BiBCi29 / LHW Breslau - / 1930sprawny technicznieWyprodukowany dla Deutsche Reichsbahn-Gesellschaft, otrzymał nr DRG 36513, od 1945 PKP: 014570 BCi -> 14570 ABi -> 505134-20120-9 ABi - > 505124-15144-8 Bi -> 505124-14144-8 Bhużyczony przez PKP ICWagon pasażerski osobowyNumer DRG

83630

od roku 1946

026672 seria Ci

od roku 1958

26672 seria Bi

od roku 1969

515124-20534-3 seria Bi

od roku 1975

505124-15031-7 seria BiCi28 / VVW Koln - / 1929sprawny technicznieWyprodukowany dla Deutsche Reichsbahn-Gesellschaft, otrzymał nr DRG 83630, od 1945 PKP: 026672 Ci ->26672 Bi -> 505124-20534-3 Bi -> 505124-15031 Bi -> 505124-15031-7 Bhużyczony przez PKP ICWagon pasażerski osobowyNumer DRG

96668

od roku 1946

024525 seria Ciy

od roku 1958

24525 seria Biy

od roku 1969

505123-22163-0 seria BiyC3itrPr18 / LHW Breslau - / 1919oczekuje naprawypracował w PKP, ostatnia st. mac. Nysazakupiony od PKP S.A.Wagon pasażerski osobowyNumer DRG

?

od roku 1946

027943 seria Ci

od roku 1958

27943 seria BiCid21 / LHW Breslau - / 1923oczekuje naprawypracował w PKP, a od 1969 w KGHM Lubinpodarowany przez PolMiedź-Trans Sp z o.o.Wagon pasażerski osobowyNumer DRG

28314

od roku 1946

09017 seria Ai

od roku 1958

9017 seria Bi

od roku 1969

505124-20507-9 seria Bi

od roku 1975

505124-15051-5 seria BiBi29 / LHB Bautzen - / 1929w trakcie naprawypracował w PKPzakupiony od PKP S.A.Wagon pasażerski osobowyNumer DRG

27655

od roku 1946

09406 seria Ai

od roku 1958

9406 seria Bi

od roku 1969

505124-20157-5 seria Bi

od roku 1976

505124-15175-2 seria BiBi29 / Beuchelt Greenberg - / 1930oczekuje naprawypracował w PKP, ostatnia st. mac. Wrocław Gł.podarowany przez PKP CARGO S.A.Wagon pasażerski osobowyod roku 1947

015277 seria Chuxzt

od roku 1958

15277 seria Bchuxzt

od roku 1969

515159-10002-0 seria Bchuxzt10A / H.Cegielski Poznań - / 1947oczekuje naprawypracował w PKP, ostatnio jako wagon socjalnypodarowany przez PKP CARGO S.A.Wagon pasażerski osobowyod roku 1958

15921 seria Bhuxzt

od roku 1969

515120-22368-7 seria Bhuxzt8A / ZNTK Ostrów Wlkp. - / 1957oczekuje naprawypracował w PKP, ostatnio w poc. sieciowympodarowany przez PKP Energetyka S.A.Wagon pasażerski osobowyod roku 1960

17443 seria Bhixt

od roku 1969

505129-18439-4 seria Bhixt43A / H.Cegielski Poznań - / 1960oczekuje naprawypracował w PKP, ostatnio w poc. rat. w Rybnikupodarowany przez PKP PLK S.A.Wagon pasażerski osobowyod roku 1963

91256 seria DBhixt

od roku 1969

505129-22105-5 seria Bhixt101A / HCP Poznań - / 1963oczekuje naprawyprocował w PKP, ostatnio w poc, rat, Iławiepodarowany przez PKP PLK S.A.Wagon pasażerski osobowyod roku 1976

505121-48271-3 seria Bwixt

od lat 90.

505121-18086-1 seria Bh120A / Pafawag Wrocław3258 / 1976oczekuje naprawypracował w PKP, ostatnia st. mac. Lesznozakupiony od Przewozy Regionalne Sp. z o.o.Wagon pasażerski osobowyod roku 1978

515119-80270-5 seria Awxz

od lat 90.

515119-10013-6 seria A112Ag / H.cegielski Poznań16672 / 1978oczekuje naprawypracował w PKPzakupiony od PKP Intercity S.A.Wagon pasażerski osobowyod roku 1979