Until Dawn – komputerowa gra przygodowa (interaktywny horror) stworzona przez , wydana 25 sierpnia 2015 na PlayStation 4 przez Sony Computer Entertainment. Fabuła rozgrywa się na fikcyjnej górze Blackwood, na której uwięzionych zostaje ośmioro młodych dorosłych, próbujących pozostać przy życiu do nastania świtu. Ważnym aspektem gry jest mechanika efektu motyla, w ramach której decyzje podejmowane przez gracza mogą wpłynąć na to, jak potoczy się historia. W zależności od podjętych wyborów wszystkie postacie mogą przeżyć noc lub zginąć. Wydarzenia przedstawione są z perspektywy trzeciej osoby, a w rozwiązaniu tajemnicy pomagają znajdowane po drodze wskazówki.
Pierwotnie Until Dawn planowano jako pierwszoosobową grę na PlayStation 3 z obsługą kontrolera Move, jednak ze sterowania ruchowego zrezygnowano po podjęciu decyzji, żeby projekt wydać na PlayStation 4. Scenariusz napisali i Graham Reznick, których celem było stworzenie odpowiednika slashera w formie gry komputerowej. Twórcy czerpali inspiracje z różnych źródeł, w tym z filmów (Martwe zło II czy Duch) oraz gier komputerowych (Heavy Rain, Resident Evil czy Silent Hill). Żeby upewnić się, że gra jest wystarczająco straszna, twórcy mierzyli reakcje skórno-galwaniczne jej testerów. Muzykę skomponował . Until Dawn powstało na silniku napisanym przez studio Guerrilla Games. W postacie podczas nagrań performance capture wcielali się m.in. Rami Malek i Hayden Panettiere.
Grę zapowiedziano podczas targów Gamescom w 2012 roku, a do sprzedaży trafiła w sierpniu 2015. Chociaż Sony nie przeznaczyło na jej promocję dużych środków, sprzedaż znacząco przekroczyła oczekiwania wydawcy. Until Dawn spotkało się z ogólnie pozytywnym przyjęciem ze strony recenzentów i było nominowane w kilku końcoworocznych zestawieniach dla najlepszych gier roku. Krytycy chwalili rozgałęziającą się fabułę, mechanikę efektu motyla, świat przedstawiony, postacie i zręczne użycie quick time eventów, krytykowali jednak przede wszystkim sterowanie. Gra doczekała się kilku spin-offów, a w 2022 ukazał się jej duchowy następca – The Quarry. 4 października 2024 do sprzedaży trafił opracowany przez studio Ballistic Moon remake gry przeznaczony na PlayStation 5 i Windows. W tym samym roku ogłoszono też, że w produkcji znajduje się osadzony w uniwersum Until Dawn film, którego premierę zapowiedziano na kwiecień 2025.
Fabuła Źródło: Medium, GameCritics, GamesRadar, Digital Trends Obsada gry Postać Wersja angielska Wersja polska Samantha „Sam” Giddings Hayden Panettiere Lidia Sadowa Dr Alan J. Hill Peter Stormare Michał Konarski Joshua „Josh” Washington Rami Malek Waldemar Barwiński Michael „Mike” Munroe Brett Dalton brak danych Jessica „Jess” Riley Meaghan Jette Martin Marta Wierzbicka Ashley „Ash” Brown Maja Bohosiewicz Christoper „Chris” Hartley Kamil Kula Emily „Em” Davis Aleksandra Szwed Matthew „Matt” Taylor brak danych Hannah i Beth Washington brak danych Uczestnicy imprezy w domku wypoczynkowym na górze Blackwood robią nieprzyjemny żart Hannie Washington, która upokorzona ucieka do lasu. Za nią wybiega jej siostra bliźniaczka Beth. Obie zaczyna ścigać mężczyzna z miotaczem płomieni; przerażone dziewczyny spadają z urwiska, a ślad po nich ginie.
Rok później brat bliźniaczek, Josh, ponownie zaprasza na górę znajomych, z których większość była obecna podczas zaginięcia – przyjaciółkę bliźniaczek Sam Giddings; swojego przyjaciela Chrisa Hartley’ego; Emily Davis z jej nowym chłopakiem, Mattem Taylorem; byłego chłopaka Emily Mike’a Munroe’a i jego nową dziewczynę, Jessicę Riley. Pomimo napięć pomiędzy członkami grupy oraz oporami przed powrotem w to miejsce w rocznicę tragedii, wszyscy przyjmują zaproszenie Josha. Wieczorem kolejką górską docierają na górę, a następnie dzielą się na mniejsze grupy.
Mike i Jessica idą na schadzkę do domku dla gości, z którego dziewczyna zostaje porwana przez nieznaną postać. Kiedy Mike dociera do niej, dziewczyna albo jest już martwa, albo wpada do kopalnianego szybu, przez co chłopak uznaje, że zginęła. Mike rusza za jej porywaczem, trafiając do opuszczonego sanatorium, w którym znajduje informacje o górnikach, którzy w 1952 roku zostali uwięzieni w jaskini wskutek zapadnięcia się tunelu. W międzyczasie w domku Josh, Ashley i Chris są terroryzowani przez zamaskowanego mężczyznę. W zastawionym przez niego narzędziu tortur ginie Josh. Sam, uciekając przed napastnikiem, schodzi do piwnic. Chris zostaje zmuszony do zastrzelenia siebie albo Ashley, w przeciwnym razie oboje zostaną zabici przez olbrzymie piły tarczowe. Matt i Emily, dowiedziawszy się o zabójcy, dostają się do stacji kolejki linowej, gdzie odkrywają, że ta jest zamknięta. Wyruszają w stronę wieży radiowej, żeby wezwać pomoc. Ratownik informuje ich, że ze względu na śnieżycę będą musieli poczekać do świtu. Nieznane stworzenie uszkadza wieżę, która zapada się do starego szybu kopalni, rozdzielając Emily i Matta. Próbując się wydostać, dziewczyna natrafia na miejsce, w którym zginęły bliźniaczki, a w jego pobliżu na odciętą głowę Beth. Kiedy zaczyna ścigać ją stworzenie, udaje się jej uciec z kopalni bądź ginie podczas ucieczki.
Mike odnajduje Sam, z którą dociera do Ashley i Chrisa. Zamaskowanym mężczyzną okazuje się Josh, który sfingował swoją śmierć, żeby zemścić się na pozostałych za ich rolę w domniemanej śmierci jego sióstr. Wypiera się odpowiedzialności za śmierć Jessiki, jednak Mike prowadzi go do szopy i krępuje, żeby pozostał tam do przyjazdu policji. W domku Sam, Mike, Chris, Ashley i Emily (jeśli przeżyła) konfrontują się z nieznajomym z miotaczem płomieni. Wyjawia on, że stworzenia, które porwały Jessicę i zaatakowały Matta oraz Emily to wendigo – górnicy, którzy przeżyli wypadek w 1952 roku. Podczas trzytygodniowego uwięzienia pod ziemią zaczęli jeść ludzkie mięso, przez co zamienili się w wypaczone stwory. Nieznajomy wraz z Chrisem wyprawiają się do szopy po Josha, ale na miejscu odkrywają, że ten zaginął. Nieznajomy – potencjalnie również Chris – zostaje zabity przez wendigo w drodze powrotnej do domku. Jeżeli Emily podczas ucieczki przed wendigo została przez niego ugryziona, przyznaje się do tego – Mike może ją zastrzelić, żeby zapobiec potencjalnemu zarażeniu innych. Uważając, że klucz do kolejki ma Josh, Mike postanawia wrócić do sanatorium, gdzie widział go wcześniej. Pozostali wyruszają za nim. Ashley i Chris po drodze mogą zostać zabici przez wendigo.
Sam i Mike znajdują Josha w kopalniach. Niestabilny psychicznie chłopak ma halucynacje o bliźniaczkach i swoim psychiatrze, doktorze Hillu. Mike próbuje wyprowadzić go w bezpieczne miejsce, ale rozdzielają się, kiedy Josha atakuje wendigo. Josh ginie, o ile Sam nie udało się zebrać wcześniej odpowiedniej liczby wskazówek, żeby poznać prawdę: stworem jest Hannah, która zamieniła się w niego po zjedzeniu ciała Beth. Jessica i/lub Matt, jeżeli przeżyli do tego momentu, uciekają przed Hannah przez kopalnie. Mike i Sam docierają do domku, chcąc schronić się z pozostałymi w piwnicy, na miejscu okazuje się jednak, że zostało ono opanowane przez wendigo. Podczas walki ze stworami dochodzi do wycieku gazu, który Mike i Sam wykorzystują do zniszczenia domku i zabicia potworów, potencjalnie ginąc w eksplozji. Krótko po wybuchu przybywa śmigłowiec ratunkowy, zabierając tych, którzy dotrwali do świtu.
Podczas napisów końcowych postacie, którym udało się przeżyć, są przesłuchiwane przez policję. Co najmniej jedna z nich nalega, żeby przeszukać kopalnie. Jeżeli Josh przeżył, pozostawiony sam i uwięziony na górze zjada nieznajomego, zamieniając się w kolejne wendigo. W remake’u, w zależności od podjętych przez gracza wyborów, możliwe jest odblokowanie dwóch scen po napisach. W jednej z nich Josh – który przetrwał atak wendigo – słyszy głos doktora Hilla wyrażający nadzieję, że odkupi swoje winy. W drugiej, rozgrywającej się rok później w Los Angeles, próbująca pozbierać się po wydarzeniach na górze Blackwood Sam słyszy za drzwiami swojego mieszkania tajemniczy głos.
Rozgrywka Until Dawn jest interaktywnym filmem, w którym gracz przejmuje kontrolę nad ośmioma postaciami próbującymi przetrwać do świtu na górze Blackwood. Na rozgrywkę składa się głównie kombinacja przerywników filmowych i eksploracji z perspektywy trzeciej osoby. Gracz steruje postaciami, prowadząc je przez liniowe poziomy, znajdując wskazówki i przedmioty, takie jak totemy pokazujące mogącą wydarzyć się przyszłość. Gra pozwala na śledzenie wszystkich wskazówek fabularnych i sekretów odkrytych przez gracza we wszystkich podejściach do niej. Sceny akcji opierają się przede wszystkim na quick time eventach (QTE). W Until Dawn zaimplementowano mechanikę „nie ruszaj się” wykorzystującą żyroskop DualShocka 4 – kiedy bohater chowa się przed zagrożeniem, gracz nie może poruszać kontrolerem, żeby nie zdradzić pozycji postaci.
Podejmowane przez gracza decyzje znajdują odzwierciedlenie w systemie efektu motyla. Część decyzji nie ma większego przełożenia na fabułę, inne wpływają na statystyki postaci i ich relacje ze znajomymi, podczas gdy jeszcze inne mogą przeważyć o losie określonych bohaterów. Na podjęcie niektórych decyzji gracz otrzymuje ograniczony czas, musząc spieszyć się z wyborem. Część decyzji może odblokować nowe wydarzenia i spowodować nieprzewidziane konsekwencje. Gracz może sprawdzić osobowość kontrolowanej postaci i relacje, jakie łączą ją z innymi bohaterami. W zależności od podejmowanych przez gracza wyborów wszystkie postacie mogą zginąć. Śmierć jest permanentna, a w przypadku zgonu któregoś z bohaterów fabuła toczy się dalej, dostosowując się do zmniejszonej liczby postaci. Rygorystyczny system automatycznego zapisu uniemożliwia wczytanie wcześniejszego stanu gry, co ma zapobiec oszustwom i zmusić gracza do zaakceptowania niekorzystnego obrotu wydarzeń. Jedynym sposobem na ich zmianę jest rozpoczęcie gry od początku bądź od określonego rozdziału i podjęcie innych wyborów. W grze dostępnych jest kilkaset wariantów zakończenia, stanowiących wypadkową dwudziestu dwóch kluczowych decyzji podjętych w jej trakcie. Until Dawn podzielono na dziesięć rozdziałów, pomiędzy którymi gracz spotyka się z psychiatrą, doktorem Alanem J. Hillem. Ten zwraca się bezpośrednio do gracza, burząc czwartą ścianę, rozmawiając z nim o jego lękach i analizując podjęte przezeń wybory. Interludia z podobną do doktora Hilla postacią burzącą czwartą ścianę pojawiły się także w późniejszych grach studia, jak The Dark Pictures Anthology (od 2019) i The Quarry (2022).
Produkcja Rozwój projektu mały|Gra początkowo projektowana była jako tytuł wykorzystujący kontroler ruchowy Move W latach 2008–2010 nad grą pracowało . W 2010 pieczę nad projektem przejęło inne brytyjskie studio, , a jego istnienie ujawniono przypadkowo po tym, jak Sony zarejestrowało nowy znak towarowy – Until Dawn. Reżyserem projektu został Will Byles, który dołączył do zespołu w 2010. Studio planowało stworzenie nowej gry na PlayStation 3 wykorzystującej kontroler ruchowy Move, na który duży nacisk położyło w swojej poprzedniej produkcji – Start the Party! (2010). Gra miała przypominać horror z podgatunku slasher, ale przeznaczony dla młodszych odbiorców, stanowiących dla Sony Computer Entertainment docelową grupę odbiorców kontrolera ruchowego Move. Studio zatrudniło amerykańskich scenarzystów, którzy wcześniej pracowali już przy horrorach – , scenarzystę i reżysera takich filmów jak (1997) czy (2008), oraz Grahama Reznicka. Na zaangażowanie Amerykanów zdecydowano się, ponieważ według Bylesa brytyjscy scenarzyści pisali w sposób zbyt „zaściankowy”, niepasujący do horroru.