Rezső Soó (ur. 1 sierpnia 1903 w Székelyudvarhely, zm. 10 lutego 1980 w Budapeszcie) – węgierski botanik, profesor uniwersytecki, członek Węgierskiej Akademii Nauk (1946 r. – członek korespondent, 1951 r. – członek rzeczywisty), dwukrotny laureat Nagrody Kossutha (1951, 1954). W publikacjach fachowych występuje pod skrótem Soó.
W latach 1940–1944 na uniwersytecie w Koloszwarze kierował katedrą systematyki roślin, ogrodem botanicznym oraz Działem Botanicznym Siedmiogrodzkiego Muzeum Narodowego. Jako dziekan wydziału biologii uniwersytetu w Debreczynie utworzył i kierował debreczyńską szkołą fitosocjologiczną i ekologiczną, będąc pionierem węgierskiej fitogeografii i filogenetyki.
Życiorys thumb|Tablica pamiątkowa na Wyspie Małgorzaty Uczył się w Liceum Pijarskim w Koloszwarze, następnie jako członek Kolegium Józsefa Eötvösa został studentem Uniwersytetu Pétera Pázmánya. W 1925 r. zdał z doskonałym wynikiem nauczycielski egzamin zawodowy i uzyskał doktorat. Jego praca dała zupełnie nowe rozwiązanie problemu polimorfizmu sezonowego, wskazując na rolę zbiorowisk roślinnych w genezie gatunków. W latach 1925–1927 pracował, jako członek berlińskiego Collegium Hungaricum, w dzielnicy Berlina Dahlem, w jednym z ówcześnie najlepszych instytutów botaniki. Uczył się tam badania storczyków od największych autorytetów, a następnie wraz z Kellerem wydał monografię na temat systematyki europejskich storczykowatych (Berlin, 1930–1940), która od tej pory była zaliczana do podstawowych pozycji. W 1927 r. ukazała się fitogeograficzna monografia Koloszwaru, która stała się pierwszą tak monumentalną pracą dotyczącą obszaru Kotliny Panońskiej.
W latach 1927–1929 był adiunktem tihańskiego Instytutu Badań Biologicznych. Rozpoczął tam systematyczne badania zbiorowisk roślinnych Węgier i po raz pierwszy przeprowadził pomiary mikroklimatyczne. W końcu 1929 r. jako profesor nadzwyczajny otrzymał Katedrę Biologii Uniwersytetu w Debreczynie. Zorganizował tam Instytut Botaniczny wraz z ogrodem botanicznym. Razem z instytutem utworzył również słynną na całym świecie debreczyńską szkołę fitosocjologiczną, z której, spod jego ręki, wyszło wiele pokoleń utalentowanych geobotaników. Utworzył również pierwsze węgierskie czasopismo ekologiczne – „Acta Geobotanica Hungarica”. Jesienią 1940 r. został dziekanem katedry systematyki roślin uniwersytetu w Koloszwarze, a także dyrektorem ogrodu botanicznego oraz działu botanicznego Siedmiogrodzkiego Muzeum Narodowego. Miał tam wielu wybitnych współpracowników i uczniów, a wśród nich Istvána Csűrösa, Erazmusa Gyulę Nyárádyego i Antala Nyárádyego. W 1945 r. powrócił do Debreczyna i ponownie stanął na czele swego dawnego instytutu. W 1947 r. został członkiem korespondentem Węgierskiej Akademii Nauk, a od 1951 r. członkiem rzeczywistym. W 1951 i 1954 wyróżniono go nagrodą Kossutha.
Wynikiem jego działalności są między innymi takie prace, jak: Növényföldrajz (1945), napisana wspólnie z Sándorem Jávorką A magyar növényvilág kézikönyve (1951) i Fejlődéstörténeti növényrendszertan (1953). W 1955 r. powołano go na stanowisko dziekana katedry systematyki roślin i fitogeografii Uniwersytetu im. Loránda Eötvösa w Budapeszcie oraz dyrektora uniwersyteckiego ogrodu botanicznego. Tutaj utworzył i stąd kierował, wspólnie z Bálintem Zólyomim, badaniami fitosocjologicznymi i sporządzaniem map szaty roślinnej Węgier. W 1969 r. odszedł na emeryturę i ten okres poświęcił głównemu dziełu swego życia, sześciotomowej pracy Magyar flóra- és vegetáció rendszertani, növényföldrajzi kézikönyve (1964–1980).
Dzięki szerokiemu wykształceniu ogólnemu oraz pasji do sztuk pięknych był aktywny nie tylko na polu nauk przyrodniczych, ale i humanistycznych; poświęcał się również działalności społecznej i publicznej. Był przewodniczącym debreczyńskiego Towarzystwa Endrego Adyego, duchowym promotorem ruchu etnograficznego i nie tylko kolekcjonerem małej grafiki, znaczków pocztowych i ekslibrisów, o międzynarodowej sławie, ale również uznanym krytykiem sztuki.
Wśród ponad 660 publikacji, oprócz 30 książek na temat różnych działów botaniki, napisał szereg podręczników, pozycji z zakresu nazewnictwa, historii botaniki i bibliografii.
System thumb|Grób Rezső Soó na cmentarzu Farkasréti w Budapeszcie Rezső Soó był pierwszym węgierskim botanikiem, który stworzył własny system filogenetyczny. Systemu tego nauczano na wielu europejskich uniwersytetach. Powstały w 1947 r. system został w 1953 opublikowany w pracy Fejlődéstörténeti növényrendszertan i był używany (po wielokrotnych przeróbkach i uzupełnieniach) w szkolnictwie wyższym na Węgrzech do lat 80. XX wieku.
Dzieła Geobotanische Monographie von Kolozsvár (Debreczyn, 1927) Monographie und lconographie der Orchideen Europas… (kunulauxtoro, Berlin, 1930–1940) (Nachdr. 1972) Floren und Vegetationskarte des historischen Ungarns (Debreczyn, 1933) A Mátra hegység és környékének flórája (Debreczyn, 1937) A Tiszántúl flórája (Debreczyn, 1938) A Székelyföld flórájának elomunkálatai (Kluż-Napoka, 1940) A Székelyföld flórája (Kluż-Napoka, 1943) Magyar Flóramuvek (I–III., VI–VII., Debreczyn i Kluż-Napoka, 1937–1949) Kolozsvár és környékének flórája (Kluż-Napoka, 1941–1944) Növényföldrajz (Bp., 1945, 1965) Az Erdélyi Mezoség flórája (Debreczyn, 1949) Közép-Erdély erdei növényszövetkezetei és azok jellemzo fajai (Sopron, 1948) A magyar növényvilág kézikönyve (I–II., Sándorral Jávorka, Bp., 1951) Fejlodéstörténeti növényrendszertan (Bp., 1953) Növényföldrajz. Egyetemi tankönyv Soó, Rezso (Tankönyvkiadó, Budapeszt, 1963) A magyar flóra és vegetáció rendszertani-növényföldrajzi kézikönyve (I–VI., Bp., 1964–1980) Magyar Flóra (Növényhatározó, II. köt. 4. kiad. Bp., 1968) Bibliographia synoecologica scientifica hungarica (Bp., 1900–1972, 1978). A magyar flóra és vegetáció rendszertani-növényföldrajzi kézikönyve Soó, Rezso (I–VII., Akadémiai Kiadó, Budapeszt, 1964–1985)
Przypisy
Kategoria:Kolekcjonerzy ekslibrisów Kategoria:Węgierscy botanicy Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1980