Równania równowagi sprężystej (równania Lamego) Rozpatrzmy teraz równość , pomijając w niej wyrazy kwadratowe dotyczące prędkości (drugi wyraz pod pochodną cząstkową względem współrzędnej) oraz zakładając, że gęstość układu podczas naprężeń nie zmienia się i oznaczamy ją przez . Otrzymujemy równanie:

Korzystamy z definicji tensora naprężeń z prawa Hooke’a oraz z definicji tensora deformacji . Podstawiając:

do otrzymujemy:

Równość , określoną przy pomocy wektora deformacji , zapisujemy w postaci wektorowej, używając operatorów gradientu i dywergencji:

Jeśli ograniczymy się do problemów statycznych (całkowicie niezależnych od czasu), to z otrzymujemy równanie równowagi sprężystej:

Wałek skręceń w teorii sprężystości

Rozpatrujemy klasyczny problem skręcania pręta kołowego, który jest jednym z fundamentalnych zagadnień teorii sprężystości. Pręt (wałek) jest zamocowany na jednej podstawie, natomiast na drugiej podstawie wymuszamy obrót o zadany kąt . Pole przemieszczeń opisuje deformację materiału w każdym punkcie wałka.

Na dolnej podstawie wałka skręceń (dla ) z powodów geometrycznych mamy:

co oznacza, że podstawa jest całkowicie unieruchomiona.

Na górnej podstawie wektor przesunięcia jest zadany przez obrót o kąt . Przemieszczenie punktu o położeniu wynika z iloczynu wektorowego:

co jest klasycznym opisem skręcenia ciała sztywnego.

Równanie statyczne wałka skręceń W stanie statycznym obowiązuje równanie równowagi naprężeń :

Zdeformowanie wałka opisujemy funkcją , która określa lokalny kąt skręcenia:

Tensor deformacji Z definicji tensora deformacji otrzymujemy:

co oznacza, że jedynymi niezerowymi odkształceniami są odkształcenia postaciowe związane z gradientem kąta skręcenia.

Tensor naprężeń Z prawa Hooke’a otrzymujemy:

Są to naprężenia styczne, które powstają wskutek skręcania wałka.

Warunek statyczności daje:

co oznacza, że:

Warunki brzegowe:

Zatem:

co oznacza liniowy rozkład kąta skręcenia wzdłuż długości wałka.

Naprężenia na górnej podstawie Dla i otrzymujemy:

Siły są prostopadłe do osi :

co oznacza, że siły styczne nie wykonują pracy względem osi wałka.

Moment skręcający Moment skręcający jest równy:

co jest klasycznym wynikiem dla skręcania pręta kołowego.

Kąt skręcenia wałka Zależność odwrotna:

wiąże moment skręcający z kątem skręcenia. Jest to podstawowa zależność w teorii skręcania prętów kołowych.

Matematyczny opis fal sprężystych Równanie opisujące przesunięcie danego punktu materiału względem położenia równowagi jest dane równaniem Lamego , które wynika z liniowej teorii sprężystości. Równanie to jest równaniem falowym dla pola przemieszczeń , a jego ogólne rozwiązania mają postać fal biegnących w ośrodku sprężystym. Najbardziej ogólna fala sprężysta może być zapisana jako funkcja jednej zmiennej — argumentu fali:

gdzie jest kierunkiem propagacji, prędkością fali, a dowolną funkcją opisującą kształt zaburzenia. W praktyce, aby analizować fale sprężyste, stosujemy analizę Fouriera, która pozwala rozłożyć dowolne rozwiązanie na składowe harmoniczne. Każda składowa harmoniczna ma postać fali płaskiej o określonym wektorze falowym.

Zakładamy wektor falowy:

co oznacza, że fala rozchodzi się wzdłuż osi . Wtedy rozwiązanie harmoniczne ma postać:

gdzie jest wektorem amplitudy, częstością kołową, a liczbą falową. Podstawiamy to rozwiązanie do równania Lamego , otrzymując równanie algebraiczne dla amplitudy:

Równanie to jest układem trzech równań liniowych dla składowych amplitudy . Aby rozwiązanie było niezerowe, wyznacznik układu musi być równy zero:

Stąd otrzymujemy równanie charakterystyczne:

co oznacza, że istnieją dwie różne liczby falowe, a więc dwie różne fale sprężyste:

Odpowiadają im amplitudy:

Pierwsza fala jest podłużna — jej amplituda jest równoległa do kierunku propagacji. Druga fala jest poprzeczna — jej amplituda jest prostopadła do kierunku propagacji.

Prędkości fal:

Fala podłużna jest szybsza, ponieważ zależy od kombinacji , natomiast fala poprzeczna zależy tylko od modułu Kirchhoffa .

Superpozycja fal sprężystych Ogólne rozwiązanie jest sumą obu fal:

co oznacza, że w ośrodku sprężystym zawsze propagują się jednocześnie fale podłużne i poprzeczne.

Rotacja i dywergencja fal Dla fali podłużnej:

Dla fali poprzecznej:

To rozróżnienie jest fundamentalne: fala podłużna jest falą dywergencyjną, fala poprzeczna — wirową.

Tożsamość wektorowa Korzystamy z klasycznej tożsamości:

Równanie Lamego można przepisać:

Podstawiając superpozycję fal:

Dwa równania falowe Ostatecznie otrzymujemy dwa niezależne równania falowe:

Pierwsze równanie opisuje fale podłużne, drugie — fale poprzeczne.

Rotacja fali podłużnej

Zatem jest falą podłużną.

Dywergencja fali poprzecznej

Zatem jest falą poprzeczną.

Rachunek wariacyjny dla równania ruchu dla zdeformowanego ciała W mechanice ośrodków ciągłych jednym z najbardziej fundamentalnych i eleganckich sposobów wyprowadzenia równań ruchu jest metoda wariacyjna. Polega ona na tym, że zamiast analizować równania równowagi bezpośrednio, konstruujemy funkcjonał działania, który opisuje całkowitą historię energetyczną układu w czasie. Rzeczywisty ruch ciała jest taki, że działanie jest stacjonarne względem wszystkich dopuszczalnych wariacji przemieszczeń. W ten sposób otrzymujemy równania Eulera–Lagrange’a dla ośrodka sprężystego, które są równoważne klasycznym równaniom równowagi, lecz wyprowadzone w sposób bardziej ogólny i strukturalny.

Energię kinetyczną i potencjalną ciała zdeformowanego definiujemy wzorami i . Pole przemieszczeń opisujemy funkcją , która określa, jak każdy punkt materiału zmienia swoje położenie w czasie.

Lagrangian całego układu (objętość + powierzchnia) zapisujemy:

W tym wyrażeniu:

jest energią kinetyczną jednostki objętości, jest gęstością energii sprężystej, zależną od tensora odkształceń, opisuje pracę sił masowych, opisuje pracę sił powierzchniowych na brzegu .

Lagrangian jest więc sumą energii kinetycznej, potencjalnej sprężystej oraz energii związanej z siłami zewnętrznymi. Jego całka po czasie definiuje funkcjonał działania:

Warunek oznacza, że rzeczywisty ruch ciała jest taki, iż działanie jest stacjonarne względem wszystkich dopuszczalnych wariacji przemieszczeń. Wariacje te muszą jednak spełniać warunek brzegowy w czasie — na końcach przedziału czasowego przemieszczenia nie mogą się zmieniać:

Energia sprężysta Energia sprężysta jest zdefiniowana przez tensor odkształceń oraz tensor sprężystości. Z definicji oraz tensora deformacji :

Tensor sprężystości określa własności materiału, a tensor odkształceń opisuje lokalną deformację. Energia sprężysta jest więc kwadratową formą tensora odkształceń.

Wariacja działania Wariacja działania polega na obliczeniu dla dowolnych dopuszczalnych wariacji . Po podstawieniu definicji Lagrangianu otrzymujemy:

Część kinetyczna Wariacja części kinetycznej wymaga całkowania przez części:

Ponieważ , wyraz brzegowy znika.

Część sprężysta Wariacja części sprężystej wymaga zastosowania twierdzenia Gaussa:

Złożenie wyników Po zsumowaniu części kinetycznej, sprężystej i sił zewnętrznych otrzymujemy:

Ponieważ równość ma obowiązywać dla dowolnego , otrzymujemy równania ruchu:

Równość jest równaniem ruchu dla punktów masowych w ciele zdeformowanym (por. ). Równość jest warunkiem brzegowym równowagi naprężeń (por. ).