Kryzys samobójczy u młodych ludzi – jak rozpoznawać sygnały u siebie i innych oraz jak reagować Kryzys samobójczy to taki moment w życiu, kiedy emocjonalny ból jest tak silny, że ktoś zaczyna myśleć o zakończeniu swojego życia lub o zrobieniu sobie krzywdy. Taki kryzys jest zwykle przejściowy, ale może być bardzo niebezpieczny, jeśli osoba zostanie z nim sama.
Ten tekst ma pomóc ci rozpoznać sygnały ostrzegawcze u siebie i innych oraz podpowiedzieć, jak reagować i gdzie szukać pomocy. Nie zastępuje jednak kontaktu z lekarzem, psychologiem ani innym specjalistą.
Czym jest kryzys samobójczy? Kryzys samobójczy to rodzaj kryzysu psychicznego. Może pojawić się, gdy na raz nakłada się wiele trudnych sytuacji, na przykład:
problemy w szkole (oceny, presja, hejt) konflikty w rodzinie lub rozwód rodziców odrzucenie przez rówieśników, przemoc rówieśnicza, cyberprzemoc długotrwałe poczucie samotności zaburzenia psychiczne, np. depresja, zaburzenia lękowe doświadczenie przemocy lub nadużyć
Warto pamiętać: kryzys samobójczy może dotknąć każdego, niezależnie od wieku, płci czy sytuacji materialnej nie jest oznaką słabości zwykle mija, jeśli osoba dostanie odpowiednie wsparcie i pomoc
Sygnały ostrzegawcze u siebie U siebie możesz zauważyć na przykład:
bardzo obniżony nastrój, który trwa tygodniami poczucie beznadziei: przekonanie, że już nigdy nie będzie lepiej myśli typu: moje życie nie ma sensu wszystkim byłoby lepiej beze mnie mam dość, nie chcę już tak żyć wyobrażanie sobie własnej śmierci albo ucieczki od wszystkiego coraz mniejsza chęć do spotykania się z ludźmi, izolowanie się utrata zainteresowań, które kiedyś sprawiały przyjemność problemy ze snem, apetytem, ciągłe zmęczenie większa drażliwość, wybuchy złości albo przeciwnie – obojętność celowe ranienie siebie (samookaleczanie) pisanie, rysowanie, szukanie w internecie treści związanych z samobójstwem i śmiercią
Jeśli rozpoznajesz u siebie takie sygnały, to znak, że potrzebujesz pomocy i wsparcia, a nie powód do wstydu.
Sygnały ostrzegawcze u innych U koleżanki, kolegi lub innej osoby możesz zauważyć między innymi:
wypowiadanie zdań w stylu: mam już tego dość lepiej by było, gdyby mnie nie było niedługo i tak z wami nie będę żartowanie z własnej śmierci w sposób, który wydaje się zbyt częsty lub zbyt serio wyraźne wycofanie się z kontaktów z innymi, siedzenie samotnie na przerwach nagłe pogorszenie ocen, rezygnacja z zajęć dodatkowych silne wahania nastroju: od bardzo przygnębionego do nagle zaskakująco spokojnego ryzykowne zachowania, lekceważenie własnego bezpieczeństwa rozdawanie ważnych dla siebie rzeczy, jakby ktoś się z nimi żegnał publikowanie w internecie postów lub zdjęć o tematyce śmierci, pożegnania, rozpaczy
Nie zawsze takie sygnały oznaczają kryzys samobójczy, ale zawsze warto je potraktować poważnie i zareagować.
Jak reagować, gdy to dotyczy ciebie Jeśli masz myśli samobójcze lub boisz się, że możesz zrobić sobie krzywdę:
powiedz o tym komuś dorosłemu, komu ufasz: rodzicowi lub opiekunowi innemu członkowi rodziny wychowawcy, nauczycielowi, pedagogowi lub psychologowi szkolnemu spróbuj powiedzieć wprost, co czujesz, na przykład: od jakiegoś czasu myślę o zrobieniu sobie krzywdy mam myśli, że nie chcę żyć nie zostawaj sam, jeśli czujesz się bardzo źle – poproś kogoś, żeby z tobą był unikaj podejmowania ważnych decyzji w chwilach silnych emocji zapisz numery telefonów zaufania lub stron pomocy, żeby mieć je pod ręką
W sytuacji nagłego zagrożenia życia (na przykład gdy czujesz, że możesz zrobić sobie krzywdę w najbliższym czasie):
zadzwoń pod numer alarmowy 112 poproś dorosłego, aby zawiózł cię na ostry dyżur lub do najbliższego szpitala
To nie jest donoszenie na siebie, ale dbanie o własne bezpieczeństwo.
Jak reagować, gdy martwisz się o kogoś Jeśli widzisz sygnały ostrzegawcze u kolegi, koleżanki lub innej osoby:
potraktuj to poważnie, nawet jeśli ta osoba mówi, że przesadzasz porozmawiaj na spokojnie, najlepiej na osobności powiedz, co zauważyłeś: widzę, że jesteś ostatnio bardzo przygnębiony zauważyłam, że piszesz dużo o śmierci, martwię się o ciebie zapytaj wprost, ale delikatnie: czy zdarza ci się myśleć, że nie chcesz żyć? czy masz czasem myśli, żeby zrobić sobie krzywdę?
Pytanie o takie myśli nie podsuwa nikomu pomysłu. Może za to dać poczucie ulgi, że ktoś wreszcie zauważył problem.
Co dalej:
wysłuchaj bez oceniania i straszenia nie mów: inni mają gorzej weź się w garść powiedz raczej: cieszę się, że mi o tym mówisz nie jesteś z tym sam spróbujmy razem poszukać pomocy nie obiecuj, że zachowasz to w tajemnicy, jeśli chodzi o bezpieczeństwo tej osoby koniecznie poinformuj dorosłego: rodzica lub opiekuna tej osoby (jeśli to możliwe) wychowawcę, pedagoga, psychologa szkolnego lub innego nauczyciela jeśli uważasz, że istnieje bezpośrednie zagrożenie życia: zadzwoń na 112 zostań z tą osobą do czasu przyjazdu pomocy albo do przyjścia dorosłego
Zgłoszenie problemu dorosłym nie jest zdradą przyjaźni, ale próbą ratowania życia.
Gdzie szukać pomocy Pomocy można szukać w wielu miejscach:
W szkole: wychowawca pedagog szkolny psycholog szkolny pielęgniarka szkolna
W systemie ochrony zdrowia: lekarz rodzinny poradnia zdrowia psychicznego psycholog lub psychiatra dzieci i młodzieży
Telefony zaufania (Polska, numery bezpłatne): 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (czynny codziennie, możliwość kontaktu także przez czat) 800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym (telefon dla osób w każdym wieku)
W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia: numer alarmowy 112
Pamiętaj: proszenie o pomoc jest oznaką odwagi i odpowiedzialności za siebie. Kryzys, nawet bardzo trudny, nie trwa wiecznie, a z odpowiednim wsparciem można z niego wyjść.
Sprawdź, co umiesz!
Quiz Fiszki