Rola i funkcje Sądu Najwyższego Sąd Najwyższy (SN) jest naczelnym organem władzy sądowniczej w Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawuje on nadzór nad działalnością sądów powszechnych (rejonowych, okręgowych i apelacyjnych) oraz sądów wojskowych. Jego siedziba znajduje się w Warszawie, a zasady jego funkcjonowania określa Konstytucja RP (art. 183) oraz ustawa o Sądzie Najwyższym.

Zadania i kompetencje Sądu Najwyższego Głównym celem istnienia Sądu Najwyższego jest zapewnienie zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądowego w całym kraju. Do jego najważniejszych funkcji należą:

Sprawowanie nadzoru judykacyjnego – SN rozpoznaje nadzwyczajne środki zaskarżenia od prawomocnych (ostatecznych) wyroków sądowych. Najważniejszym z nich jest skarga kasacyjna (w sprawach cywilnych) oraz kasacja (w sprawach karnych). Sąd Najwyższy nie bada ponownie faktów sprawy, lecz sprawdza, czy sądy niższych instancji nie naruszyły przepisów prawa podczas wydawania wyroku. Zapewnienie jednolitości orzecznictwa – Sąd Najwyższy podejmuje uchwały mające na celu rozstrzygnięcie zagadnień prawnych, które budzą wątpliwości lub doprowadziły do rozbieżnych wyroków w różnych sądach. Uchwały te wyznaczają kierunek interpretacji przepisów dla wszystkich sędziów w Polsce. Kontrola ważności wyborów i referendów – SN stwierdza ważność wyborów do Sejmu i Senatu, wyboru Prezydenta RP oraz wyborów do Parlamentu Europejskiego. Rozpoznaje także protesty wyborcze i stwierdza ważność referendów ogólnokrajowych. Orzekanie w sprawach dyscyplinarnych – Sąd Najwyższy rozpatruje sprawy dotyczące przewinień służbowych sędziów oraz przedstawicieli innych zawodów prawniczych (np. adwokatów czy radców prawnych). Opiniowanie projektów ustaw – SN przedstawia uwagi do projektów nowych przepisów prawnych, oceniając ich spójność z systemem prawa.

Organizacja i struktura Sądu Najwyższego Pracą Sądu Najwyższego kieruje Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, powoływany przez Prezydenta RP na sześcioletnią kadencję spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN. Sąd dzieli się na wyspecjalizowane jednostki zwane izbami:

Izba Cywilna – zajmuje się sprawami z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego oraz gospodarczego. Izba Karna – rozpatruje kasacje w sprawach o przestępstwa. Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – orzeka w sprawach pracowniczych i emerytalno-rentowych. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych – zajmuje się m.in. stwierdzaniem ważności wyborów oraz rozpoznawaniem skarg nadzwyczajnych. Izba Odpowiedzialności Zawodowej – rozstrzyga sprawy dyscyplinarne sędziów i prokuratorów.

Sąd Najwyższy a inne organy władzy Sąd Najwyższy jest organem odrębnym od Trybunału Konstytucyjnego. Podczas gdy SN zajmuje się kontrolą wyroków sądowych i interpretacją ustaw, Trybunał Konstytucyjny bada zgodność samych ustaw z Konstytucją. Sędziowie Sądu Najwyższego są powoływani przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa i są nieusuwalni, co gwarantuje ich niezależność od polityków.