Nadawanie odznaczenia przez Rząd RP na Uchodźstwie Wprowadzenie Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę w wrześniu 1939 roku, ciągłość państwowa Rzeczypospolitej została utrzymana poprzez działanie władz na uchodźstwie (najpierw we Francji, a następnie w Wielkiej Brytanii). Funkcjonowanie Rządu RP na Uchodźstwie opierało się na przepisach Konstytucji kwietniowej z 1935 roku. W tym systemie ustrojowym Order Orła Białego zachował status najwyższego odznaczenia państwowego, a kompetencje jego nadawania przysługiwały każdorazowemu Prezydentowi RP jako Wielkiemu Mistrzowi Zakonu.
Podstawy prawne i rola Wielkiego Mistrza Zgodnie z Art. 13 Konstytucji z 1935 roku, nadawanie orderów i odznaczeń stanowiło osobiste uprawnienie (prerogatywę) Prezydenta. Na uchodźstwie funkcję Wielkiego Mistrza Orderu pełnili kolejni prezydenci: Władysław Raczkiewicz, August Zaleski, Stanisław Ostrowski, Edward Raczyński, Kazimierz Sabbat oraz Ryszard Kaczorowski. Każdy z nich z chwilą objęcia urzędu stawał się z mocy prawa Kawalerem Orderu Orła Białego. Przez cały okres działalności władz w Londynie obowiązywały merytoryczne przepisy ustawy z 4 lutego 1921 roku.
Praktyka nadawania i kryteria selekcji Ze względu na specyficzną sytuację polityczną (brak terytorium i ograniczone zasoby), nadawanie orderu w latach 1939–1990 cechowało się wyjątkową rzadkością.
Okres II wojny światowej: Odznaczenie nadawano głównie wybitnym dowódcom i mężom stanu. W 1943 roku pośmiertnie uhonorowano generała Władysława Sikorskiego, a w 1944 roku generała Kazimierza Sosnkowskiego. Okres powojenny: Po wycofaniu uznania dyplomatycznego dla Rządu RP w Londynie przez większość państw świata (1945), nadawanie orderu stało się symbolem podtrzymywania idei niepodległego państwa. Odznaczenia przyznawano osobom o wybitnych zasługach dla polskiej kultury, nauki oraz walki o suwerenność. Wsparcie dla opozycji w kraju: W latach 80. XX wieku Prezydent RP na Uchodźstwie zaczął nadawać order osobistościom duchownym i działaczom opozycji w PRL. W 1980 roku odznaczenie otrzymał papież Jan Paweł II, a pośmiertnie w 1984 roku prymas Stefan Wyszyński.
Aspekty techniczne i insygnia W warunkach emigracyjnych produkcja insygniów była utrudniona. Korzystano z zapasów przedwojennych wywiezionych z Polski lub zlecano wykonanie nowych egzemplarzy renomowanym firmom grawerskim, m.in. brytyjskiej firmie Spink & Son. Wygląd insygniów pozostał zgodny z wzorcem ustalonym w 1921 roku: krzyż maltański z białym orłem na błękitnej wstędze, z dewizą „Za Ojczyznę i Naród”. Nie wprowadzono żadnych formalnych zmian w wyglądzie orderu, co miało podkreślać trwałość i niezmienność instytucji państwowych II RP.
Przekazanie insygniów do kraju (1990) Symbolicznym zamknięciem okresu uchodźczego było przekazanie insygniów orderowych przez ostatniego Prezydenta RP na Uchodźstwie, Ryszarda Kaczorowskiego, nowo wybranemu w powszechnych wyborach Prezydentowi RP, Lechowi Wałęsie. Uroczystość ta odbyła się 22 grudnia 1990 roku na Zamku Królewskim w Warszawie. Akt ten oznaczał uznanie ciągłości między II a III Rzeczypospolitą oraz formalne scalenie tradycji orderowej zachowanej na emigracji z systemem odznaczeń odrodzonego państwa.