kierzanka ()
rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) lub maślnica; drewniane naczynie o zwężającym się ku górze kształcie, wyposażone w tłok, przeznaczone do ubijania śmietany na masło (1.2) sam tłok maślnicy
(1)
(1.1) Po zbiciu w kierzance masło wyjąć na miskę lub nieckę i łyżką drewnianą wycisnąć starannie maślankę, tak aby masło prawie suche zostało. (1.1) …potem przekonał się, że starą kierzanką dłużej pracować nie można i pozwolił żonie kupić masielniczkę „Alfa”. Teraz się masło robi wiele prędzej, jest go więcej i lepsze w smaku. (1.1) Obok stała kierzanka do ubijania masła; zwykle robiło się to co dwa, trzy dni. Wyrobione masło formowano w ozdobne kształty w bukszpanowych formach. (1.1) Z nieśmiałością przesunęła się przez sień, rozglądając się po podwórzu, tylko dziewka siedziała przed kuchnią z kierzanką między kolanami, masło wybijając, i oganiała się gałęzią przed muchami. (1.2) Masło wyrabia się ze śmietany w maślnicy [...]. Jest to zwykle konewka drewniana, opatrzona ruchomym drążkiem [...]. Drążek ten nazywa się kierzanką. Poruszając kierzanką z góry na dół śmietanę w maślnicy, sprawiamy to, że gruzełki tłuszczowe oddzielają się, łączą się razem w masę tłustą, zwaną masłem.
(1.1) maślnica, masielnica
od < < < , , ,
wyraz występuje w postaci wielu wariantów dialektalnych i słowotwórczych na terenie całej Polski