podczas powstania warszawskiego została zmuszona do opuszczenia domu. Przeniosła się do Piastowa, gdzie powróciła do nauczania. Po wojnie wróciła do Warszawy, zaczęła współpracować z Towarzystwem Uniwersytetu Robotniczego oraz prowadzić audycje o sztuce w Polskim Radiu. Napisała trzy scenariusze filmów edukacyjnych oraz publikowała w „Wiedzy i Życiu” i „Życiu Warszawy”. Przed publikacją jej obszernej pracy Malarstwo zachodnioeuropejskie. Popularny zarys rozwoju form malarskich od katakumb do połowy XX wieku Maria Dąbrowska napisała: Fenomen ta Nela! Ma co najmniej lat 88, jeśli nie więcej (...). A teraz ma już w korektach książkę ‘Historia form malarskich’ (...). Dom Książki ma już zamówienie na 17 tysięcy egz.! To się nazywa sukces niebywały i 'unikalny,' jak się dziś mówi.
W pierwszej połowie lat 50. Samotyhowa została odsunięta od pracy publicystycznej. Pod koniec życia prowadziła prywatne wykłady. Jej wspomnienia (1892–1966), korespondencja i wykłady znajdują się w zbiorach Biblioteki Narodowej.