Mianem „półtoraka” już w taryfie monet obcych z 1600 r. określało się wyceniane na półtora grosza monety niemieckie: „które mają liczbę 24 w Jablku z krzyżem napisaną” – czyli oznaczenie nominału 1/24 talara, a także nominale 3 krajcarów, odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim (bicia takich monet w Rzeczypospolitej podjęto się niemal równocześnie z koronnymi półtorakami w 1615 r. – o typie habsburskich trzykrajcarówek, zwanych czechami, skierowanych na rynek Śląska i Czech).
Z tych dwóch monety wielką obniżkę standardu w 1619 r. przetrwał tylko półtorak, który został podstawowym drobnym gatunkiem w Rzeczypospolitej. Otrzymał również nazwę „czecha”. Bito go niestarannie choć na prasach walcowych i w zasadzie tylko w Koronie oraz w dywersyjnych mennicach szwedzkich (na późnym etapie przesilenia). Badania wykazały kilka faz obniżania masy półtoraków, od początkowej 1,58 grama, ustanowionej w ordynacji z 1614 r., do 1,20 grama w roku 1623, z najgłębszym spadkiem w drugim roku wojny trzydziestoletniej, toczonej w sąsiednim, powiązanym gospodarczo kraju.