i 104/103-101/100 p.n.e. oraz powstanie Spartakusa (73–71 r. p.n.e.) w Italii.
Szacuje się, że okresowo ok. 25 proc. całej populacji Imperium Rzymskiego stanowili niewolnicy, zaś na terenie samej Italii liczba ta sięgała 30, a nawet 40 proc.BBC – History – Ancient History in depth: Resisting Slavery in Ancient Rome.Dane o liczbie niewolników, które uznać można dojakiegoś stopnia za pewne, dotyczą jedynie Pergamonu, a znajdujemy je u Galena (5,49), który jako liczbę zamieszkujących Pergamon obywateli rzymskich podaje 40 000, zaś liczbę wszystkich dorosłych osób z kobietami i niewolnikami włącznie ustala na 120 000 osób. Oznaczałoby to, że w połowie drugiego wieku w mieście tym niewolnicy stanowili około jednej trzeciej ogólnej liczby jego mieszkańców. Géza Alföldy Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań, 1998, s. 184. Do najbardziej wartościowych niewolników – z punktu widzenia właścicieli – należeli niewolnicy urodzeni w domu swojego właściciela (vernae), w przeciwieństwie do niewolników kupionych (empticii). Już sam termin niewolnik kupiony odbierany był negatywnie, jako mało wartościowy, z uwagi na swoją krnąbrność wynikającą z utraty wolności, którą niewolnik kupiony mógł się wcześniej cieszyć.