Stan taki prowadzi do produkcji nadmiaru parathormonu pomimo prawidłowego bądź podwyższonego poziomu wapnia i nazywany jest trzeciorzędową nadczynnością przytarczyc.
Obraz kliniczny Dominują objawy przewlekłej choroby nerek i hiperkalcemii. Często obecne są bóle kostno-stawowe, będące wyrazem osteodystrofii nerkowej. Oprócz tego może wystąpić:
świąd skóry osłabienie siły mięśni zapalenia okołostawowe zwapnienia pozaszkieletowe zbudowane z fosforanów wapnia niedokrwistość oporna na leczenie erytropoetyną angiopatie dyspepsja kolka wątrobowa złamania kości samoistne pęknięcia ścięgien mięśni zaburzenia neurologiczne zaćma
Nieleczona trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc prowadzi do zwiększonego ryzyka infekcji, rozwoju powikłań układu sercowo-naczyniowych i w konsekwencji do śmierci.
W badaniach laboratoryjnych stwierdza się:
hiperfosfatemię hiperkalcemię stężenie parathormonu dziesięciokrotnie przewyższające granicę normy wzrost wskaźników przemian kostnych
Badania obrazowe mogą wykazać powiększenie niektórych bądź wszystkich przytarczyc chorego, a ponadto zmiany kostne charakterystyczne dla wtórnej nadczynności przytarczyc.