kancjonały protestanckie były przeważnie jednogłosowe, co ułatwiało wykonywanie pieśni przez ogół wiernych. Pierwszy śpiewnik luterański Etlich Cristlich lider / Lobgesang und Psalm (popularnie zwany – księgą ośmiu pieśni) został wydany w 1524 roku w Wittenberdze, a autorem czterech z zamieszczonych w nim ośmiu pieśni był Marcin Luter. W 1524 roku Luter opublikował jeszcze dwa śpiewniki: w Erfurcie (był autorem 18 na 25 pieśni) oraz w Wittenberdze (24 na 32 pieśni autorstwa Lutra). Znana pieśń Marcina Lutra Warownym grodem jest nasz Bóg, nazywana hymnem reformacji, występuje w śpiewniku erfurckim Andreasa Rauschera (1531), lecz prawdopodobnie opublikowana była po raz pierwszy w niezachowanym śpiewniku wydanym przez Josepha Kluga w Wittenberdze w 1529 roku.
Zbiory pieśni protestanckich wydawali także teologowie i .
Rosja W XVII wieku występowały w Rosji śpiewniki rękopiśmienne; zawierały pieśni o tematyce religijnej i historycznej. Od XVIII wieku zwiększa się udział pieśni świeckich, pojawiają się też zapisy pieśni ludowych.