„Sztrafnikami” zostawali także wyzwoleni jeńcy, uciekinierzy z niemieckich obozów jenieckich czy wojskowi którzy podczas odwrotu odłączyli się od swych oddziałów i pozostali na terenach okupowanych, nie wstępując do radzieckiej partyzantki.
Od września 1942 roku w poszczególnych radzieckich frontach Armii Czerwonej zaczęły powstawać karne bataliony i kompanie. Decyzję o wysłaniu do batalionu karnego podejmował dowódca dywizji lub brygady, a do kompanii karnej, dowódca pułku. W batalionach karnych służyli oficerowie, a w kompaniach podoficerowie i szeregowcy. Bataliony liczyły średnio 800–1000 żołnierzy, a kompanie 150–200. Czas przebywania w karnych formacjach trwał od jednego do trzech miesięcy. W tym okresie „sztrafnicy” tracili swoje stopnie i odznaczenia wojskowe i oficjalnie byli nazywani „tymczasowymi żołnierzami”. Kadra dowódcza tych jednostek składała się z doświadczonych i „praworządnych” oficerów oddelegowanych z innych oddziałów, którzy za dowodzenie jednostkami karnymi otrzymywali wyższy żołd i podwójnie liczono im czas służby. Skazani na służbę w nich czerwonoarmiści mogli być zwolnieni: jeśli odsłużyli całą zasądzoną karę, zostali ranni na polu walki, odznaczyli się bohaterstwem w obliczu wroga.