Analizy porównawcze dialektów z doliny Hunzy z dialektem z doliny Yasinu zdają się potwierdzać, że wzmiankowane w ustnych przekazach wywędrowanie grupy Buruszów do jednej z sąsiednich dolin na zachód od Hunzy w ok. XVI w. mogło rzeczywiście dać początek wyodrębnieniu się odmiany dialektalnej buruszaskiego. Badanie porównawcze tych dialektów prowadzi do historycznej analizy buruszaskiego i teoretycznych prób rekonstrukcji „pra-buruszaskiego” (wg Holsta Ur-Buruschaski), pierwotnego języka Buruszów. Ze względu jednak na niewielkie różnice między nimi na wszystkich poziomach analizy językoznawczej (fonologicznym, morfologicznym i semantycznym) odtwarzania praburuszaskiego nie da się zbyt daleko odsunąć w przeszłość.

Teorie pochodzenia języka buruszaskiego Najwcześniejsze Od pierwszych kontaktów badaczy z językiem buruszaskim przyjmowano – przy braku innych konkretnych ustaleń naukowych – odosobniony charakter buruszaskiego i nie potrafiono przekonująco wykazać ani podobieństwa do żadnego z sąsiadujących z nim języków, ani przynależności do większej rodziny językowej. Niemniej jednak wysuwano hipotezy co do jego pochodzenia.