Zmiana każdego współczesnego na , niezależnie od jego pochodzenia, jest typowym przejawem nieudolnego naśladowania gwary.
W tabelce wymieniono przykłady ilustrujące różnice między mową mazurzącą i niemazurzącą (rozróżniającą):
Mazurzenie Brak mazurzenia Pisownialiteracka Uwagi sześć czas żona szczekać jeżdżę rzucać etymologiczne przed etymologiczne może homofonybez mazurzenia morze syty homofonyz mazurzeniem szyty
Archaizm podhalański Osobliwy rodzaj mazurzenia występuje na Podhalu. Tamte gwary mazurzą, jednak po fonemach – zarówno pierwotnych, jak i pochodzących z wcześniejszych – występuje tam zawsze , a nie . występuje tam też po (z dawnego ), ale taką cechę mają również gwary na Śląsku. Wymawia się tam zatem: szyja, żyto, krzyczy, miedzy, krzyż. Ponieważ w takim stanie zachowane jest pierwotne po dawnych spółgłoskach zadziąsłowych (kiedyś miękkich), zjawisko to zostało nazwane „archaizmem podhalańskim”.
Przyczyny Powstało kilka hipotez usiłujących wyjaśnić pochodzenie mazurzenia. W polskich środowiskach akademickich żywa dyskusja na ten temat trwała od roku 1947 do lat 50. Jest to kwestia blisko związana z zagadnieniem chronologii tego zjawiska, o którym polemik było jeszcze więcej.