Mentalizacja – w psychologii wyobrażeniowa aktywność umysłowa podejmowana przez jednostkę, której celem jest uświadomienie i zinterpretowanie ludzkich zachowań jako intencjonalnych stanów umysłu, takich jak potrzeby, pragnienia, uczucia, wierzenia, przekonania i zamiaru. Może ona dotyczyć zarówno interpretacji zachowań własnych, jak i cudzych. Według Davida Wallina mentalizacja jest „myśleniem o myśleniu”. Anthony Bateman określa to zjawisko jako “widzenie siebie z zewnątrz oraz patrzenie na innych od środka”Mentalizowanie w praktyce klinicznej – Jon G. Allen, Peter Fonagy, Anthony W. Bateman.. Może ona zachodzić intencjonalnie lub nieświadomie.
Tło historyczne W ogólnym sensie teorie umysłu rozwijane były co najmniej od czasów Kartezjusza. Opierające się na teorii umysłu pojęcie "mentalizacji" pojawiło się dopiero na gruncie psychoanalizy, w latach 60 XX wieku. Zwiększone zainteresowanie badaczy pojęciem mentalizacji mogło wynikać z dostrzeżenia, że teoria umysłu jest zbyt wąska – pomija kontekst emocjonalny i relacyjny. Pierwsze badanie empiryczne w tym obszarze zostało przeprowadzone w 1983 przez Heinza Wimmera i Josefa PerneraWimmer, H., & Hard, M. (1991). Against the Cartesian view on mind: Young children’s difficulty with own false beliefs. British Journal of Developmental Psychology, 9(1), 125-138.Doherty, M. (2008).