Bliskie jest mu stanowisko Maxa Schelera, który lansował psychologiczną i społeczną przyczynę narastania resentymentów, w odróżnieniu od Friedricha Nietzschego, który widział głównie ich przyczyny biologiczne.
Kompozycja dzieła łączy w sobie naprzemiennie gorączkowe nawroty pamięci całkowicie opętanej i zatrutej zawiścią ze skrupulatnymi analizami współczesnych działań bohatera, ukazując ich chaos. Język utworu w pełni oddaje te falowania, dając pełny i wyczerpujący obraz umysłu bezgranicznie opętanego zawiścią. Czytelnik ma do czynienia z narracyjną formę pamiętnika dotkniętego obsesją bohatera.
Koncepcja świata oraz człowieka w dziele jest koncepcją tragiczną. Samopoznanie jest w niej nadrzędnym postulatem etyczno-soteriologicznym.
Krytyka Powieść została bardzo dobrze przyjęta przez krytykę. Jan Pieszczachowicz uznał utwór za jedną z najlepszych powieści psychologicznych, jakie powstały w dwudziestoleciu międzywojennym. Tadeusz Drewnowski wskazał, że Breza na podstawie jednego bardzo specyficznego wypadku wziętego z bardzo odległego, zamkniętego świata, [...] potrafił odtworzyć psychologiczny model zawiści, model odkrywczy, który wytrzymał próbę czasu.