Geneza tego podziału jest przypisywana wzrostowi europejskiej hegemonii we wczesnej epoce nowożytnej. Szybki postęp technologiczny w Europie Zachodniej podczas rewolucji przemysłowej wraz z kolonizacją stworzył coraz większą przepaść między gospodarkami i siłą tych północno-zachodnich krajów a resztą świata.
Termin nie pokrywa się z geografią: większość Globalnego Południa leży na półkuli północnej. Do Globalnej Północy zalicza się m.in. Australię, Kanadę, Europę, Japonię, Koreę Południową i Stany Zjednoczone; Globalne Południe obejmuje Afrykę, Amerykę Łacińską, wyspy Pacyfiku i większość Azji. Niektórzy utożsamiają Globalne Południe z Grupą 77 (ok. 130 państw) lub stosują kryterium doświadczenia kolonizacji albo poziomu PKB na mieszkańca. Niezależnie od przyjętego kryterium, na Globalnym Południu mieszka większość ludności świata, co nie przekłada się na proporcjonalny wpływ polityczny i gospodarczy.