Działalność Instytut w swych założeniach ma być przede wszystkim instytucją edukacyjną, realizującą swe zadania poprzez działania wystawiennicze, popularyzatorskie, promocyjne oraz wydawnicze. Instytut ma się przyczyniać do kreowania krytyki architektonicznej, jak także wypracowywania i promowania dobrych praktyk w zakresie przekształcania przestrzeni. Ważnym elementem działalności Instytutu będzie również dokumentacja i archiwizacja dorobku polskich architektów i urbanistów oraz jego udostępnianie szerokiej publiczności.
Edukacja W ramach działań edukacyjnych opracowuje programy i strategie kształcenia dzieci, młodzieży i dorosłych. Powołał też Zespół ds. Powszechnej Edukacji Architektonicznej, poprzez który wypracowuje rozwiązania systemowe – aby edukacja architektoniczna funkcjonowała jako stały element edukacji w Polsce. Jednym z projektów jest Platforma ADE.
Nagroda NIAiU Nagroda NIAiU to interdyscyplinarny konkurs dla absolwentów różnych kierunków na najlepsze prace magisterskie na temat wartości przestrzeni wspólnej.