Wszystkie przeprowadzane reformy Gorbaczow przeprowadzał powoli, by nie zniechęcić do siebie konserwatywnej opozycji.
Próba przebudowy gospodarki spotkała się z oporem konserwatywnych działaczy KPZR i biurokratów. Aby dopuścić do podejmowania decyzji w gospodarce także podmioty niepartyjne, zaczął akcentować potrzebę demokratyzacji i otwartości. Na początku 1987 proklamował demokratyzację, mówiąc: „Albo demokracja, albo społeczna inercja i konserwatyzm; nie ma innej drogi, towarzysze”. Decentralizacja procesu decyzyjnego, podnoszenie wydajności i różnicowanie płac spotkały się ze sprzeciwem robotników i konserwatystów. Opór ten skłonił Gorbaczowa do intensyfikacji reform politycznych, dzięki którym mógłby w późniejszym czasie wprowadzić zmiany gospodarcze.
1 października 1988 Gorbaczow został wybrany – urząd ten został wkrótce zniesiony na mocy zmian w konstytucji ZSRR z 1 grudnia 1988. 25 maja 1989 na I Zjeździe Deputowanych Ludowych wybrano go na .