Istnieją więc w tekście pewne nieścisłości historyczne. Zarówno Tołstoj, jak i Matejko byli zwolennikami swobodnego traktowania przekazów źródłowych. Tworzyli własne wizje epoki, egzemplifikowali pewne pojęć i działające wówczas mechanizmy, wyznając pewne ideały, którym zachowali wierność. Obydwoje starali się ukazać prawdę ogólnoludzką, czego skutecznym odbiciem jest ich twórczość. Postaci powieści (a zarazem bohaterowie obrazu) są mocno osadzone w ówczesnych realiach i tworzą schematy postaw ludzkich opartych na opozycji dobra i zła, ukazując aspekt moralny epoki Iwana:
[...] czasy, w których dochodzi do wypaczenia wszystkich pojęć, do upadku odwiecznych wartości moralnych, czasy, kiedy “podłość mieni się cnotą, zdrada staje się prawem, a honor i godność ludzka uważane są za zbrodnicze naruszenie obowiązku” (s. 350) [...] przełomu w rozumieniu podstawowych norm etycznych toczy się walka dobra ze złem.