Książka jest więc próbą sprostowania tych wyobrażeń.

Zwrócono w niej w szczególności uwagę na niejasny, zagadkowy – dla społeczeństw europejskich – charakter mentalności bolszewickiej, o czym świadczą zacytowane przez autora słowa Mereżkowskiego z opracowania Car i rewolucja odnoszące się ogólnie do Rosji: „Rosja jest odwrotną stroną Europy”. Na mentalność bolszewicką składają się bowiem cechy skądinąd sprzeczne między sobą. Z jednej strony jest to „radykalizm i doktrynerstwo” – doktrynerski, wyidealizowany, utopijny eksperyment myślowy realizowany na żywym ciele ludzkiej zbiorowości – typowe dla marksistowskiego materializmu, a z drugiej – „mistycyzm, bierność i apatia” – typowe dla mentalności rosyjskiej. W ten sposób psychiczną podstawą bolszewizmu są – według autora – dwie biegunowo skrajne, trywialne skłonności: z jednej strony „uległość”, ślepe uniżone posłuszeństwo graniczące z masochizmem w relacjach z silniejszymi, a z drugiej – agresja – surowy, bezwzględny woluntaryzm, „zadawanie cierpień” i „okrucieństwo” graniczące z sadyzmem w relacjach ze słabszymi (w konfliktach staje bolszewik po stronie silniejszych przeciw słabszym, charakteryzuje to jego etykę).