Charakterystyka Gospodarka socjalistyczna to system produkcji, w którym dobra i usługi wytwarzane są bezpośrednio na potrzeby użytkowe, w przeciwieństwie do gospodarki kapitalistycznej, gdzie produkcja nastawiona jest na zysk (a więc pośrednio na użytek). „Produkcja w socjalizmie byłaby ukierunkowana wyłącznie i bezpośrednio na użyteczność. Przy wspólnej, demokratycznie kontrolowanej własności zasobów naturalnych i technicznych świata, jedynym celem produkcji byłoby zaspokajanie ludzkich potrzeb”. Dobra i usługi powstawałyby ze względu na ich wartość użytkową, eliminując potrzebę kreowania popytu rynkowego w celu osiągnięcia zysków. Produkcja w gospodarce socjalistycznej jest zatem planowana lub koordynowana i nie podlega cyklom koniunkturalnym typowym dla kapitalizmu. W większości teorii socjalistycznych planowanie gospodarcze dotyczy wyłącznie czynników produkcji, natomiast dobra konsumpcyjne mogą być rozdzielane poprzez rynek. Karol Marks twierdził, że „niższa faza komunizmu” zakłada wynagrodzenie proporcjonalne do wkładu pracy jednostki w produkt społeczny.