Ewolucja paradygmatu jaskiniowego w archeologii Mezoameryki Szczególne traktowanie jaskiń przez kultury Majów zauważali już XIX-wieczni eksploratorzy Jukatanu, jak John Lloyd Stephens (1805-1852) i Frederick Catherwood (1799-1854). Sir J. Eric. S. Thompson (1898-1975) sformułował jeszcze w 1959 r. zestaw postulatów dotyczących roli jaskiń w prekolumbijskich cywilizacjach Mezoameryki. Zauważył przede wszystkim, że z uwagi na wysoką wilgotność nie nadawały się do zamieszkania, a mimo to były teatrem wysokiej aktywności kultur prekolumbijskich. Jak zauważyła później Andrea Stone, cywilizacje Mezoameryki to jedyne zaawansowane kultury mogące pochwalić się sztuką jaskiniową. Jednak dopiero badania archeologiczne w jaskiniach Naj Tunich (Gwatemala) czy Caves Branch (Belize) w ostatnich dekadach XX w. w połączeniu z badaniami epigraficznymi, które były możliwe dzięki rozszyfrowaniu pisma Majów i analizą etnograficzną roli jaskiń pośród współczesnych rdzennych kultur Ameryki Środkowej, pozwoliły ostatecznie sformułować nowy paradygmat w archeologii Majów i Mezoameryki. Obszerne wnioski z badań zebrano ramach dwóch wydanych w 2005 r. woluminów: In the Maw of the Earth Monster: Mesoamerican Ritual Cave Use oraz Stone Houses and Earth Lords: Maya religion in the cave context.
Przypisy