Pokazała ona w pełnej rozciągłości, jak niebezpieczne mogą być typowe dla globalizacji i stanowiące filar niemieckiego myślenia o świecie ekonomiczne współzależności i powiązania.

Wykorzystanie przez Rosję relacji energetycznych jako instrumentu szantażu wobec Unii Europejskiej i Niemiec (choćby przez manipulowanie przesyłem gazu przez Nord Stream 1 pod pretekstem problemów technicznych) było dla Niemiec szokiem. Putin kierował się zupełnie innego rodzaju racjonalnością niż ta, która stanowiła fundament „modelu niemieckiego”. Stawiając na pierwszym miejscu cele imperialne bądź nacjonalistyczne, rosyjski przywódca brutalnie obalił powszechne w Niemczech przekonania. W kontekście niemieckiej polityki zagranicznej to rozpoznanie bodaj najbardziej zasługiwałoby na miano Zeitenwende. Jego bezpośrednia konsekwencja nie mogłaby być dla Niemiec bardziej niepokojąca: upadek mitu współzależności jako gwarancji bezpieczeństwa stawiał bowiem pod znakiem zapytania trwałość nie tylko relacji z Rosją, lecz także samego modelu gospodarczego, który przez lata uważany był za dumę i źródło przewagi NiemiecH.