Kundnani, The Cost of Competitiveness: Why Germany’s Security Requires an EconomicTransformation, 49security, 6 września 2022..

Zależność od importu surowców energetycznych z Rosji to bardzo ważny, ale nie jedyny i nie najbardziej dojmujący wymiar problemu, jakim były pułapki tego modelu z punktu widzenia bezpieczeństwa narodowego. Chiny jawiły się w tym kontekście jako jeszcze poważniejsze wyzwanie – jako największy partner oraz źródło metali ziem rzadkich i innych surowców kluczowych dla rozwoju gospodarki oraz transformacji energetycznej. Kwestia przyszłości niemieckiego modelu gospodarczego w warunkach rozpadających się założeń dotyczących funkcjonowania globalizacji i mechanizmów relacji międzynarodowych stała się tym samym nieodłącznym i kluczowym elementem Zeitenwende.

Polityka zagraniczna Niemiecki punkt zwrotny miał wiele wymiarów, ale niewątpliwie jego pierwszą areną był spór o Ostpolitik. Na przestrzeni ostatnich dekad pojawiały się jej różne wersje i odmiany. Wprawdzie Ostpolitik to coś więcej niż polityka rosyjska Niemiec, jednak ich spojrzenie na Wschód i na bezpieczeństwo europejskie zawsze było bardzo silnie ukształtowane przez pryzmat relacji właśnie z Rosją. Na tym w dużej mierze polegała polityka prowadzona pod hasłem: „Russia first”.