W XVI wieku powstały w Nowym Świecie pierwsze uniwersytety, na których wykładano filozofię i teologię scholastyczną: Santo Domingo 1538 (studium generale w 1518), Meksyk (1551) i Limie (1551).

Podbój postawił przed hiszpańskimi i portugalskimi filozofami (np. Francisco de Vitorią i Francisco Suárezem) nowe kwestie, np. natury Ameryk (istnienia duszy), praw podmiotowych czy wojny sprawiedliwej). W obronie Indian przed przemocą ze strony konkwistadorów i ich systemowi encomiendos stanął dominikanin Bartolomé de las Casas. W 1550 odbyła się debata w Valladolid, w której las Casas stanął przeciwko Juanowi Ginésowi de Sepúlvedzie, reprezentującym interesy Konwisty, i wywodząc swe argumenty z Arystotelesa i Tomasza z Akwinu, wskazywał, że wojna przeciwko ludom tubylczym i ich zniewalanie są niesprawiedliwe i niezgodne z nauką chrześcijańską. Dyskusje te miały wpływ na rozwój europejskiej idei szlachetnego dzikusa, idealizującego tubylczych mieszkańców Ameryk.

Aż do połowy XVIII w. dominowała myśl scholastyczna, a wpływy filozofii nowożytnej (Carlos de Sigüenza y Góngora, Juan de Zumárraga, Juan Benito Díaz de Gamarra y Dávalos, Francisco Xavier Clavijero) były ograniczone.