Szczegółowe omówienie formatów takich jak debata oksfordzka, British Parliamentary, World Schools, policy debate, Public Forum Debate czy Lincoln–Douglas Debate należy do hasła Debata, a nie do opisu debaty publicznej jako procesu społecznego.
Debata publiczna a sfera publiczna thumb|Jürgen Habermas, którego koncepcja sfery publicznej należy do głównych odniesień teoretycznych w badaniach nad debatą publiczną. Pojęcie debaty publicznej jest ściśle związane z pojęciem sfery publicznej. W klasycznym ujęciu Jürgena Habermasa sfera publiczna oznacza obszar życia społecznego, w którym osoby prywatne występują jako publiczność, omawiają sprawy ogólnego interesu i współtworzą opinię publiczną. Model ten zakłada, że w idealnej sytuacji znaczenie mają dostępność uczestnictwa, swoboda wypowiedzi, jawność, krytyczność oraz siła argumentu, a nie status społeczny uczestników.
Habermas opisywał historyczne wyłanianie się mieszczańskiej sfery publicznej od końca XVII i w XVIII wieku, m.in. w kawiarniach, salonach, towarzystwach literackich oraz dzięki rozwojowi prasy. Praktyki dyskusji literackiej zostały następnie przeniesione na debatę polityczną i powiązane z roszczeniem do kontroli władzy państwowej.