Ich celem było utworzenie „trzeciej drogi” – socjalizmu opartego na demokracji robotniczej, decentralizacji i własności społecznej (a nie państwowej) środków produkcji.
27 czerwca 1950 roku uchwalono ustawę (Ustawa o zarządzaniu przedsiębiorstwami państwowymi i wyższymi zrzeszeniami gospodarczymi przez kolektywy pracownicze), potocznie nazywaną ustawą o przekazaniu fabryk w zarząd robotniczy, która wprowadzała rady robotnicze jako organy decyzyjne w przedsiębiorstwach. W praktyce jednak ich kompetencje były ograniczane przez aparat partyjno-państwowy, a samorządność miała charakter stopniowy i eksperymentalny. System ewoluował przez kolejne dekady, z reformami w latach 1963, 1965 i 1974, które stopniowo rozszerzały autonomię przedsiębiorstw i decentralizowały zarządzanie gospodarką.
Zasady systemu
Centralnym elementem socjalizmu samorządowego były rady robotnicze (), wybierane przez załogi przedsiębiorstw. Ich kompetencje obejmowały zatwierdzanie planów produkcji i inwestycji, podział dochodów między fundusz płac, inwestycje i świadczenia socjalne, a także powoływanie i odwoływanie dyrektora. Teoretycznie robotnicy stawali się „współgospodarzami” środków produkcji, a system miał eliminować alienację pracy i biurokrację.