W sierpniu 1946 r., na prośbę Instytutu Orientalistyki Akademii Nauk ZSRR, osobiście podpisaną przez jego dyrektora, W. Struwego, powrócił do Leningradu, aby objąć stanowisko asystenta w instytucie, jednak w latach 1948-1956 został ponownie aresztowany i uwięziony w Ozierłagu. W trakcie 18 lat więzienia i zsyłki starał się rozwijać naukowo. W latach 1956–1979 był pracownikiem leningradzkiego oddziału Instytutu Orientalistyki Akademii Nauk ZSRR. Zmarł w 2012 r. w wieku 99 lat i został pochowany na Cmentarzu Wołkowskim w Petersburgu. Z inicjatywy lokalnych społeczności muzułmańskich na jego mogile wzniesiono pomnik, m.in. z łacińskim napisem „Ex Oriente Lux”, stanowiący wyraz wdzięczności dla polskiego uczonego za jego pracę nad przekładem Koranu.
Jego bratem był Stanisław Szumowski, fizyk, lotnik i agent KGB w USA.
Działalność naukowa Głównym obszarem badań Szumowskiego była historia arabskiej nawigacji i średniowiecznej kartografii islamskiej. Odkrył, zbadał i przetłumaczył na język rosyjski trzy nieznane wcześniej locje XV-wiecznego arabskiego żeglarza Ahmada ibn Madżida, który prawdopodobnie był pilotem Vasco da Gamy na Oceanie Indyjskim.