Rozmowa o kradzieży prowadzi do sporu o praktyczną wartość przykazań religijnych: sędzia uważa, że obowiązkiem człowieka jest zwalczanie zła, zakonnik zaś broni nakazu „Miłujcie nieprzyjacioły wasze; czyńcie dobrze tym, którzy was nienawidzą” i opowiada historię mającą dowodzić praktyczności praw Boskich.
Akcja opowieści zakonnika rozgrywa się w Siedmiogrodzie w czasach walk chrześcijan z Turkami. Okrutny magnat Gejza morduje rodzinę młodego Miklosa: zabija jego ojca, każe wbić na pal brata, pali matkę w domu, a siostrę Marynę porywa i zabija podczas czarnej mszy. Miklos przebywa wówczas u benedyktynów. Przeor, uznając, że nie nadaje się on do życia zakonnego, wysyła go w świat, nakazując mu przestrzeganie przykazania miłości nieprzyjaciół. Miklos zostaje przewodnikiem przeprowadzającym podróżnych przez niebezpieczną górską ścieżkę między Węgrami a Turcją.