„New York” wrócił dopiero na końcówkę bitwy.
O 9.35 nawigator na krążowniku pancernym USS „Brooklyn” dostrzegł słup dymu z kominów okrętowych od strony wejścia do zatoki i podniósł alarm.
Bitwa thumb|Po lewej: „Cristóbal Colón”, po prawej „Vizcaya”. thumb|USS „Brooklyn” thumb|Zniszczony krążownik „Vizcaya” Hiszpańskie okręty zaczęły wypływać z zatoki Santiago około 9.45, płynąc w szyku torowym: krążowniki pancerne „Infanta Maria Teresa” (okręt flagowy), „Vizcaya”, „Cristóbal Colón” i „Almirante Oquendo” oraz niszczyciele „Furor” i „Pluton”, w odstępach około 7-minutowych. Hiszpańskie krążowniki, oprócz „Colona”, były tego samego typu Infanta Maria Teresa. Ich główna artyleria składała się z 2 dział kaliber 280 mm i 10 dział 140 mm. Okręty hiszpańskie, płynąc z maksymalną prędkością i wyrzucając kłęby czarnego dymu, obrały kurs południowo-zachodni, chcąc wyrwać się na otwarte morze, uprzedzając reakcję amerykańską.