Na początku gry najtrudniej ocenić wartość ruchów. Większość programów zamiast używanych w późniejszym etapie algorytmów używa przygotowanej wcześniej książki otwarć zawierającej typowe zagrania i odpowiedzi do pewnej niewielkiej liczby ruchów początkowych, która nie jest stała bo zależy od typu otwarcia.
Kolejną optymalizacją programów do gry w szachy jest baza końcówek. Zawiera ona wszystkie pozycje, w których na planszy jest jedynie kilka figur i można dokładnie obliczyć wszelkie warianty gry, aż do jej zakończenia. Współcześnie bazy końcówek uwzględniają sytuacje gdy na szachownicy zostaje do pięciu figur, choć tworzone są już bazy dla sześciu. Baza końcówek umożliwia absolutnie precyzyjną ocenę czy uzyskana na szachownicy pozycja oznacza wygraną jednej ze stron, czy też remis. Kiedy program w wyszukiwaniu napotka na taką pozycję, ma on dokładną ocenę sytuacji i nie musi polegać na heurystykach.
Szachy a inne gry Sukces programów do gry w szachy każe postawić pytanie, czy możliwe jest napisanie programów grających równie dobrze w inne gry, takie jak shōgi czy go.