Aż do panowania Ryszarda królestwo Anglii było państwem zupełnie niezależnym. Dopiero on, w roku 1194, w zamian za zwolnienie z więzienia, w którym znalazł się podczas powrotu z wyprawy krzyżowej, uczynił Anglię wasalem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Młodszy brat Ryszarda, Jan I, który wstąpił na tron po nim, miał mniej szczęścia; po bitwie pod Bouvines utracił Normandię i dalsze terytoria we Francji. Wobec konfliktu z baronami król oddał swoje państwo w opiekę Boga i świętych Piotra i Pawła. Zobowiązywał się płacić również roczną daninę papieżowi w wysokości 1000 marek. Ta podległość wobec papiestwa miała trwać aż do XIV wieku.
Na skutek niepowodzeń wojennych, wysokich podatków i nadużyć królewskich urzędników doszło do równoczesnego buntu duchownych, szlachty i miast. 10 czerwca 1215 r. kilku baronów połączyło siły i ruszyło na Londyn. Wymusili oni na królu podpisanie w Runnymede pod Windsorem 15 czerwca 1215 Wielkiej Karty Swobód. Przepisy Karty gwarantowały miastom wolność handlu, duchownym prawo obsadzania biskupów. Król nie mógł podwyższać podatków bez porozumienia z radą królewską złożoną z baronów, biskupów i arcybiskupa oraz więzić nikogo bez wyroku sądowego. Złamanie przez króla któregoś z ustaleń uprawniało baronów do wypowiedzenia posłuszeństwa i nawoływania do powszechnego powstania.