Mieczysława Dumnickiego, Opole 2010..
Podczas obrad Okrągłego Stołu ustalono kształt nowego prawa o stowarzyszeniach, które nie przewidywało wbrew oczekiwaniom NZS prawa do strajku. Tymczasem stowarzyszenie takie prawo zapisało w swoim statucie. W konsekwencji odmówiono mu rejestracji. W maju 1989 Komisja Krajowa NZS podjęła w związku z tym decyzję o rozpoczęciu akcji strajkowej na polskich uczelniach. Poszerzona o przedstawicieli strajkujących uczelni przekształciła się w Ogólnopolski Komitet Strajkowy w składzie: Tomasz Ziemiński, Mariusz Kamiński, Przemysław Gosiewski, P. Nycz, W. Kiliński, Sławomir Skrzypek, R. Kosiorek, Grzegorz Schetyna, B. Pichur, Artur Olszewski, Igor Wójcik, P. Janiszewski, A. Jasionowski, K. Zemler, R. Bitner, A. Szczepkowski i P. Swaczyna. Większość uczelni zorganizowało strajki okupacyjne.
Po 1989 22 września 1989 NZS został ponownie zalegalizowany przez Sąd Najwyższy w Warszawie. Stopniowo zmieniał też profil swojej działalności, zdecydowanie ograniczając inicjatywy polityczne na rzecz reprezentowania interesów studentów oraz realizowania przedsięwzięć kulturalno-rozrywkowych, stając się tym samym organizacją o typowo studenckim charakterze.