w przypadku skorupy oceanicznej są to podmorskie góry wulkaniczne, które mogą osiągnąć poziom morza, by stać się archipelagiem wysp wulkanicznych. Cały proces przypomina nieco przesuwanie kartki papieru nad płonącą świecą: ogień zostawia liniowy ślad na powierzchni papieru. Analogia ta dobrze też ilustruje zależność powstałego łańcuchu struktur wulkanicznych od ruchu płyty. W przypadku grzbietu wysp hawajskich oraz podwodnych Gór Cesarskich istnieje charakterystyczne skręcenie prostoliniowego biegu gór wulkanicznych, interpretowane jako skręt płyty pacyficznej około 47 milionów lat temu.
Powstawanie wulkanów w miejscu ujścia pióropusza trwa do czasu wyczerpania się gorącego materiału w płaszczu. Istnieje oczywiście możliwość, że powstałe w ten sposób osłabienie powierzchni skorupy ziemskiej stanie się zalążkiem niezależnego procesu tektonicznego, niezwiązanego już z pierwotnym źródłem z głębokiego płaszcza.
Kontrowersje Debata dotyczy zarówno charakteru, genezy, jak i samego istnienia pióropuszy. Podstawowa wątpliwość dotyczy ich źródła;