XX wieku dyrektorem muzeum był prof. Mieczysław Gładysz.
W 1950 placówka została upaństwowiona i przyjęła nazwę: Muzeum Górnośląskie w Bytomiu. Przez wiele lat odgrywała rolę muzeum okręgowego, centralnej instytucji górnośląskiego muzealnictwa. W latach 1992–1999 w wyniku umowy zawartej między Wojewodą Katowickim i Prezydentem Miasta Bytomia, muzeum funkcjonowało jako jednostka państwowo-samorządowa, a w 1999 zostało przejęte przez samorząd nowo utworzonego województwa śląskiego. Zbiory Muzeum Górnośląskiego to ok. milion eksponatów, a ich charakter ma bezpośredni wpływ na działalność placówki, która koncentruje się zarówno wokół problemów regionalnych, jak i ponadregionalnych.
W grudniu 2022 roku modernistyczny gmach Muzeum Górnośląskiego przy pl. Sobieskiego wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego (nr rej. A/1097/22).
Dział Archeologii thumb|Najstarsza w Europie fletnia pana (multanki)