W językach zachodniej Indonezji wpływy malajskiego dosięgnęły cech morfosyntaktyki, gdzie niejednokrotnie doszło do daleko idących zmian, rzutujących na typologię tych języków. Malajski był wykorzystywany przez królestwo Śriwidźaja (VII–XI w.) na Sumatrze, a następnie przez państwa Bintan, Tumasik, Malakka, Johore i Riau. Choć bardzo możliwe, że grupa języków malajskich wywodzi się z zachodniego Borneo, to za kolebkę języka i cywilizacji malajskiej uważa się południową Sumatrę.
Od XVI wieku źródłem informacji nt. języka malajskiego są m.in. klasyczne teksty malajskie – zbiór dawnych kronik, kodeksów i opowieści, sporządzonych w piśmie jawi, zmodyfikowanej wersji pisma arabskiego. Swój udział w rozwoju malajskiej tradycji literackiej miały ośrodki kulturowe takie jak Malakka i Johor-Riau. O ile język staromalajski cechował się obfitością pożyczek z sanskrytu, to w piśmiennictwie klasycznym zaczęły się pojawiać wpływy języka i filozofii arabskiej (np. słowa – „ciało”, – „świat”, – „wieści”, – „nauka”). Choć stosowany w nim język nie był jednolity (czerpał z różnych obszarów dialektalnych), to wypracował pewne konwencje stylistyczne i językowe, które odróżniały go od mówionych odmian języka malajskiego.