Po wypowiedzeniu wojny parlamentowi przez Karola I 22 sierpnia 1642 roku pod Nottingham i mobilizacji wojsk parlamentarnych, Cromwell stanął pod ich sztandarami. Początkowo dowodził 60 kawalerzystami, którymi byli chłopi z jego dóbr ziemskich (oddział ten był podstawą powstałej potem wyborowej kawalerii zwanej Ironsides)Włodzimierz Kwaśniewicz. Od rycerza do wiarusa, czyli słownik dawnych formacji, funkcji, instytucji i stopni wojskowych. Zielona Góra: Lubuska Oficyna Wydawnicza, 1993, s. 73–74..
Jako pierwszy jawnie wytykał złe przygotowanie wojsk przedstawicielstwa stanowego Anglii. Wiedział, że rzemieślnicy, wieśniacy i kupcy, nigdy nie uczestniczący w walkach, nie mogą skutecznie przeciwstawić się wyszkolonym i walczącym o własną pozycję szlachcicom, pod komendą wyrobionych dowódców (m.in. księcia Ruperta). Parlament potrzebował karnych fanatyków, których mógłby przeciwstawić zdeterminowanym rojalistom, a Cromwell umiał ich przyciągnąć. W sierpniu 1642 roku mówił o ludziach „oddanych sprawie”, którzy „bali się Boga i mieli sumienie”. Pierwszy i główny pobór odbył się z terenów tzw. Związku Wschodniego (zjednoczenie 6 hrabstw wsch. Anglii). W początku 1643 roku został pułkownikiem;