Powstanie filozofii nowożytnej Kartezjusz nazywany jest często ojcem filozofii nowożytnej. Jego działalność wydatnie przyczyniła się do porzucenia dawnych metod filozofowania, zarówno charakterystycznych dla filozofii średniowiecznej, jak i renesansowego platonizmu. Przejście to określa się czasem zmiany paradygmatu filozofii, z paradygmatu ontologicznego na mentalistyczny.

O ile filozofia nastawiona ontologicznie zajmowała się przedmiotem i jego istnieniem, o tyle filozofia mentalistyczna postawiła pod znakiem zapytania możliwość prawdziwego poznania. Filozofia ta wskazywała, że zanim będziemy mogli powiedzieć, jaki jest byt, należy najpierw określić, czy prawdziwe poznanie jest możliwe i jakie są jego warunki. Zasadniczym jej pytaniem było „co można poznać?”, „co można wiedzieć?”. Dlatego też zamiast ontologii w paradygmacie mentalistycznym zaczęto uprzywilejowywać epistemologię. Rozwinęła się filozofia umysłu badająca procesy myślowe i stany świadomości. Metodyczne wątpienie było nie tylko punktem wyjścia, ale i jedną z podstawowych metod testowania prawdziwości sądów.